संख्यामा उछाल, मूल्यमा गिरावट : सस्तो ईभीतर्फ मोडिँदै नेपाली बजार

काठमाडौं । नेपाली विद्युतीय गाडी बजारमा यसपटक संख्या मात्रै बढेको छैन, आयातको स्वरूपसमेत बदलिएको छ । अघिल्लो वर्षभन्दा धेरै गाडी भित्रिँदा प्रतिगाडी औसत आयात मूल्य भने घटेको छ, जसले बजार कुन दिशातर्फ जाँदै छ भन्ने नयाँ संकेत दिएको छ ।

चालू आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो महिना साउनमा नेपालमा ६८९ वटा विद्युतीय कार, जिप तथा भ्यान भित्रिएका छन् । गत आर्थिक वर्षको सोही महिनामा यो संख्या १६० मात्रै थियो । एक वर्षमा आयात संख्या ५२९ ले थपिँदै करिब ३३०.६ प्रतिशत बढेको हो ।

साउनमा भित्रिएका ईभीको कुल आयात मूल्य १ अर्ब ६१ करोड ५४ लाख ९७ हजार रुपैयाँ छ । यस आधारमा प्रतिगाडी औसत भन्सार मूल्य करिब २३ लाख ४५ हजार रुपैयाँ पर्छ ।

गत वर्ष साउनमा आयात भएका १६० ईभीको मूल्य ४१ करोड ८८ लाख ४० हजार रुपैयाँ थियो । त्यसबेला एउटा ईभीको औसत भन्सार मूल्य करिब २६ लाख १८ हजार रुपैयाँ पर्थ्यो । एक वर्षको अन्तरमा प्रतिगाडी औसत मूल्य करिब २ लाख ७३ हजार रुपैयाँ अर्थात् १०.४ प्रतिशत घटेको देखिन्छ ।

भन्सार विभागको तथ्यांकले आयात संख्या र त्यसका लागि बाहिरिएको रकम समान अनुपातमा नबढेको देखाएको छ । ईभीको संख्या ३३० प्रतिशतभन्दा बढीले बढ्दा कुल आयात रकम भने करिब २८६ प्रतिशतले बढेको छ ।

यो अन्तरले साउनमा तुलनात्मक रूपमा कम भन्सार मूल्य भएका ईभीको हिस्सा बढेको संकेत गर्छ । नेपाली बजारमा पछिल्लो समय ३० देखि ५० लाख रुपैयाँ मूल्य समूहका कम्प्याक्ट ईभीबीच प्रतिस्पर्धा चर्किएको छ । नयाँ ब्रान्डको प्रवेशसँगै स्थापित कम्पनीले पनि कम मूल्यका मोडल ल्याउन थालेपछि आयात संरचनामा त्यसको प्रभाव देखिएको हुन सक्छ ।

औसत आयात मूल्य घटेकै आधारमा बजारमा उपलब्ध प्रत्येक ईभी सस्तो भएको निष्कर्ष भने निकाल्न मिल्दैन । आयात भएका गाडीको ब्रान्ड, मोडल, ब्याट्री क्यापासिटी र भेरियन्टको अनुपात फेरिँदा पनि समग्र औसत मूल्य घट्न सक्छ । भन्सार मूल्यमा कर, ढुवानी, सञ्चालन खर्च र वितरकको मार्जिन जोडिएपछि मात्रै ग्राहकले तिर्ने बजार मूल्य तय हुन्छ ।

साउनमा भित्रिएका ६८९ ईभीमध्ये ४८९ वटा चीनबाट आएका छन् । यो कुल आयातको करिब ७१ प्रतिशत हो । भारतबाट १९९ र अमेरिकाबाट एउटा ईभी आयात भएको छ । कम तथा मध्यम मूल्य समूहमा चिनियाँ मोडलको बाक्लो उपस्थिति रहेकाले आयातमा चीनको हिस्सा बलियो देखिएको हो ।

यी गाडीको आयातबाट सरकारले १ अर्ब ६ करोड १६ लाख ८४ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको छ । गत वर्षको साउनमा ईभीबाट २८ करोड २९ लाख रुपैयाँ राजस्व उठेको थियो । आयात बढेसँगै सरकारले पाएको कुल राजस्व पनि उल्लेख्य रूपमा बढेको छ ।

साउनमा नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो आयोजना भएको र लगत्तै नाडा अटो शोको तयारी सुरु भएकाले व्यवसायीले नयाँ मोडल तथा चाडपर्व लक्षित स्टक भित्र्याएको हुन सक्छ । त्यसैले एक महिनाको आयातलाई वास्तविक बिक्रीको पूर्ण चित्र मान्न सकिँदैन ।

तर आयात संख्या चार गुणाभन्दा बढी हुँदा औसत मूल्य घट्नुले नेपाली ईभी बजारको विस्तार अब महँगा मोडलमा मात्रै निर्भर नरहेको देखाउँछ । आगामी महिनाको दर्ता र डेलिभरी तथ्यांकले कम मूल्यका ईभीप्रति देखिएको यो झुकाव वास्तविक ग्राहक मागमा कति रूपान्तरण हुन्छ भन्ने स्पष्ट पार्नेछ ।