गाडी लिएर दिल्ली जाँदै हुनुहुन्छ ? गैर–बीएस–६ सवारीको प्रवेशमा रोक

काठमाडौँ । नेपालबाट आफ्नै गाडी लिएर दिल्ली जाने तयारीमा हुनुहुन्छ भने यात्राअघि गाडीको उत्सर्जन मापदण्ड जाँच्नुपर्ने भएको छ । दिल्लीले कात्तिक १५ अर्थात् १ नोभेम्बरदेखि आफ्नो क्षेत्रबाहिर दर्ता भएका बीएस–६ भन्दा तल्लो उत्सर्जन मापदण्डका पेट्रोल–डिजेल सवारीको प्रवेश तथा सञ्चालनमा रोक लगाएको छ । यो प्रतिबन्ध आगामी माघ १७ अर्थात् ३१ जनवरी २०२७ सम्मका लागि तोकिएको हो ।

बीएस–६ अर्थात् भारत स्टेज–६ सवारीबाट निस्कने प्रदूषण नियन्त्रण गर्ने भारतीय उत्सर्जन मापदण्ड हो । नयाँ व्यवस्थामा गाडी कति वर्ष पुरानो छ भन्ने मात्रै होइन, कहाँ दर्ता भएको छ र कुन उत्सर्जन मापदण्ड पूरा गर्छ भन्ने हेरिन्छ । त्यसैले दिल्लीबाहिर दर्ता भएका बीएस–४ वा त्यसभन्दा तल्लो मापदण्डका पेट्रोल–डिजेल गाडी प्रतिबन्धको दायरामा पर्छन् । अधिसूचनामा ‘सबै मोटर सवारी’ उल्लेख भएकाले यो व्यवस्था कार र एसयूभीमा मात्रै सीमित छैन ।

विद्युतीय र सीएनजी सवारीलाई भने यस प्रवेश प्रतिबन्धबाट छुट दिइएको छ । एम्बुलेन्स, दमकल, प्रहरी तथा आपत्कालीन र विशेष सरकारी जिम्मेवारीमा खटिएका सवारीसँगै वातावरण विभागले विशेष छुट दिएका अन्य सवारी पनि नियमअनुसार चल्न पाउनेछन् । बीएस–६ मापदण्ड पूरा गर्ने पेट्रोल–डिजेल गाडीले आवश्यक कागजात र अन्य लागू सर्त पूरा गर्नुपर्छ ।

उत्सर्जन मापदण्डसँगै प्रदूषण परीक्षण प्रमाणपत्र पनि महत्त्वपूर्ण छ । पीयूसीसी भनिने यो प्रमाणपत्रले परीक्षणका बेला गाडीको प्रदूषण तोकिएको सीमाभित्र रहेको जनाउँछ । दिल्लीमा वैध प्रमाणपत्र प्रस्तुत गरेपछि मात्रै पेट्रोल, डिजेल, सीएनजी वा एलपीजी बिक्री गर्ने व्यवस्था छ । इन्धनका लागि प्रमाणपत्र चाहिने यो सर्त वर्षभरिका लागि हो । प्रदूषण परीक्षण पास गरेको भरमा बीएस–४ गाडीले बीएस–६ प्रवेश सर्त पूरा गरेको मानिँदैन ।

अन्य राज्यबाट आउने बीएस–६भन्दा तल्लो मापदण्डका डिजेल बसको प्रवेशमा पनि रोक छ । दिल्ली गन्तव्य नभएका मालवाहक सवारीले सहरभित्र प्रवेश नगरी इस्टर्न वा वेस्टर्न पेरिफेरल एक्सप्रेसवे अथवा तोकिएको वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्नुपर्नेछ । ट्र्याक्टर र स्थानीय रूपमा बनाइएका ‘जुगाड’ सवारीमा पनि लागू निर्देशनअनुसार प्रतिबन्ध छ ।

नेपालमा दर्ता भएका गाडीलाई स्वतः छुट दिने व्यवस्था अधिसूचनामा उल्लेख छैन । त्यसैले भारत प्रवेशको सवारी परमिट लिएकै आधारमा दिल्ली प्रवेशको अनुमति पनि सुनिश्चित भएको मान्न मिल्दैन । नेपाली गाडीको उत्सर्जन मापदण्ड पुष्टि गर्ने कागजात र नेपालमा जारी प्रदूषण परीक्षण प्रमाणपत्रलाई कसरी स्वीकार गरिन्छ भन्ने यात्राअघि दिल्लीको सम्बन्धित यातायात निकाय वा ट्राफिक प्रहरीसँग बुझ्नु आवश्यक हुन्छ ।

दिल्लीजस्तो भारतको भित्री भागसम्म नेपाली गाडी लैजान सम्बन्धित भारतीय नियोगबाट सवारी अनुमति लिनुपर्ने व्यवस्था छ । यात्रामा सवारी दर्ता प्रमाणपत्र, मान्य चालक अनुमतिपत्र, भारतमा मान्य बिमा र लागू भए वैध प्रदूषण परीक्षण प्रमाणपत्र पनि साथमा राख्नुपर्छ । अंग्रेजीबाहेकका भाषामा रहेका कागजातसँग जारी गर्ने निकायबाट प्रमाणित अंग्रेजी अनुवादसमेत चाहिन्छ ।