गाडी नचलाउँदा पनि ईभीको ब्याट्री किन घट्छ ?

काठमाडौं । साँझ गाडी पार्क गर्दा देखिएको चार्ज बिहान केही घटेको छ । कतै ब्याट्री बिग्रिन थालेको त होइन ? यस्तो अवस्थामा पहिले दुई कुरा छुट्याउनुपर्छ—गाडीले पार्किङमा साँच्चै ऊर्जा खर्च गरेको हो कि डिस्प्लेमा देखिने बाँकी रेन्जको अनुमान बदलिएको हो । यी दुवै अवस्था ब्याट्रीको स्थायी क्षमता घट्नु, अर्थात् डिग्रेडेसन हुनुभन्दा फरक हुन् ।

ईभी बन्द गरेर लक गरेपछि त्यसका सबै प्रणाली पूर्ण रूपमा निष्क्रिय हुँदैनन् । केही विद्युतीय प्रणाली आवश्यकताअनुसार सक्रिय हुन्छन् । मुख्य ब्याट्रीबाट सानो सहायक ब्याट्री चार्ज गर्ने काम पनि हुन सक्छ । यही कारण गाडी एक मिटर पनि नगुडेका बेला समेत सञ्चित ऊर्जाको केही हिस्सा खर्च हुन्छ । तर सबै ईभीमा दैनिक यति नै प्रतिशत चार्ज घट्छ भन्ने एउटै नियम छैन । मोडल, सफ्टवेयर, मौसम र सक्रिय राखिएका सुविधाले खपत बदल्छन् ।

ब्याट्री व्यवस्थापन प्रणाली अर्थात् बीएमएसले ब्याट्रीको अवस्था निगरानी र व्यवस्थापन गर्छ । गाडीको डिजाइनअनुसार आवश्यक जाँच तथा अन्य नियन्त्रण प्रणाली पनि समय–समयमा सक्रिय हुन सक्छन् । केही गाडीमा आवश्यक पर्दा ब्याट्री चिस्याउने वा तताउने प्रणाली चल्न सक्छ । तर ब्याट्रीको तापक्रम व्यवस्थापन र यात्रु बस्ने क्याबिन चिसो राख्ने सुविधा फरक हुन् । खाली गाडीमा क्याबिनको एसी वा हीटर चलिरहे त्यसले पनि ऊर्जा खर्च गर्छ ।

सुरक्षा निगरानी अर्को कारण हो । पार्किङमा क्यामेराबाट वरपरको गतिविधि रेकर्ड गर्ने सुविधा सक्रिय हुँदा क्यामेरा, सेन्सर र सम्बन्धित कम्प्युटरलाई ऊर्जा चाहिन्छ । मोबाइलबाट प्रत्यक्ष दृश्य हेर्ने, एसी चलाउने वा गाडीलाई बारम्बार प्रतिक्रिया दिन लगाउने कामले पनि खपत थप्न सक्छ । एप खोलेकै भरमा हरेक मोडल सक्रिय हुन्छ भन्नेचाहिँ हुँदैन । ऊर्जा बचाउन सुरक्षित निजी पार्किङमा अतिरिक्त निगरानी आवश्यक छ कि छैन भनेर विचार गर्न सकिन्छ; सबै सुरक्षा सुविधा एकैचोटि बन्द गर्नु आवश्यक छैन ।

डिस्प्लेमा किलोमिटर घटेको देखिँदैमा त्यति दूरी चलाउन पुग्ने ऊर्जा रातभरमै खर्च भयो भन्ने निष्कर्ष पनि सही हुँदैन । बाँकी रेन्ज एउटा अनुमान हो । मोडलअनुसार यसको गणना फरक हुन्छ र चिसोमा ब्याट्रीबाट तत्काल प्रयोग गर्न सकिने ऊर्जा प्रभावित हुन सक्छ । त्यसैले रेन्जसँगै चार्ज प्रतिशत पनि हेर्नुपर्छ । चार्ज प्रतिशतसमेत प्रणालीको अनुमान भएकाले एकपटकको सानो परिवर्तनबाट ब्याट्रीको स्वास्थ्य ठहर गर्न मिल्दैन ।

नेपालमा चाडपर्वमा घर जाँदा, विदेश भ्रमण गर्दा वा विमानस्थलमा गाडी छाड्दा यही कुरा उपयोगी हुन्छ । लामो समय पार्क गर्नुअघि गाडीको निर्देशिकामा दिइएको भण्डारणसम्बन्धी चार्ज सिफारिस हेर्नुपर्छ । लगभग खाली ब्याट्रीमा धेरै दिन छाड्नु हुँदैन । सबै गाडीलाई शतप्रतिशत चार्ज गरेर राख्नुपर्ने नियम पनि छैन । चार्जरमा जोडेर राख्न मिल्ने अवस्था र चार्ज सीमा आफ्नै मोडलको निर्देशनअनुसार मिलाउनुपर्छ ।

गाडी छाड्नुअघि अनावश्यक क्याबिन तापक्रम नियन्त्रण, निर्धारित समयमा चल्ने एसी वा हीटर, पार्किङ रेकर्डिङ र थप जडान गरिएका उपकरण जाँच्नु उपयोगी हुन्छ । सम्भव भए चर्को घामबाट जोगिएको सुरक्षित ठाउँ रोज्न सकिन्छ । ब्याट्री बचाउने नाममा बीएमएस वा ब्याट्रीको सुरक्षाका लागि आवश्यक ताप व्यवस्थापन निष्क्रिय गर्ने प्रयास गर्नु हुँदैन । फर्किएपछि नजिकको चार्जरसम्म पुग्ने ऊर्जा बाँकी रहने गरी योजना बनाउनु व्यावहारिक हुन्छ ।

खपत बुझ्ने सजिलो उपाय भनेको पार्क गरेको समय, चार्ज प्रतिशत र सक्रिय सुविधा टिप्नु हो । फर्किंदा उही विवरण तुलना गर्नुहोस् । गाडीमा पार्किङको ऊर्जा खपत देखाउने सुविधा छ भने त्यसलाई पनि हेर्न सकिन्छ । उस्तै मौसम र सेटिङमा पहिलेभन्दा लगातार धेरै चार्ज घट्न थालेमा वा चेतावनी देखिएमा सर्भिस केन्द्रबाट जाँच गराउनु उचित हुन्छ ।

पार्किङमा भएको चार्ज खपत र ब्याट्रीको स्थायी क्षमता ह्रासको परीक्षण फरक हुन्छ । त्यसैले एक रातको घटबढ हेरेर ब्याट्री फेर्नुपर्ने निष्कर्षमा पुग्नु हतार हुन्छ । आफ्नो गाडी सामान्य अवस्थामा कति ऊर्जा प्रयोग गर्छ भन्ने बुझेपछि अनावश्यक सुविधा छुट्याउन र असामान्य परिवर्तन चिन्न सजिलो हुन्छ ।