ईभीको ब्याट्री सुरक्षित छ भन्ने आधार के ? नयाँ मापदण्डले खोज्ने प्रमाण
काठमाडौँ । गाडीलाई पछाडिबाट अर्को सवारीले ठक्कर दिँदा बम्पर र डिक्कीमा देखिने क्षतिले मात्रै दुर्घटनाको गम्भीरता बताउँदैन । ईभीमा ब्याट्री सुरक्षित अडिएको छ कि छैन र उच्च भोल्टेज प्रणालीबाट यात्रुलाई करेन्ट लाग्ने जोखिम बाँकी छ कि छैन भन्ने पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।
भारतले यही पक्षलाई समेटेर सवारी
सुरक्षाको मापदण्ड लागू गर्ने समय तोकेको छ । संशोधित एआईएस–१०१ मापदण्डअनुसार
पछाडिको ठक्करमा इन्धन प्रणाली र इलेक्ट्रिक पावरट्रेनको सुरक्षा परीक्षण गर्नुपर्ने
व्यवस्था त्यसले समेट्ने सबै मोडलमा १ अप्रिल २०२९ देखि लागू हुनेछ ।
यससम्बन्धी सूचना अक्टोबर १९ मा जारी भएर अक्टोबर २१ को राजपत्रमा प्रकाशित भएको
हो ।
यो व्यवस्था ईभीका लागि मात्रै होइन ।
पेट्रोल–डिजेल गाडीमा ठक्करपछि इन्धन चुहिएर आगो फैलिने जोखिम नियन्त्रण गर्ने
उद्देश्य पनि छ । परीक्षणपछि तरल इन्धनको चुहावट सीमाभित्र हुनुपर्ने र इन्धनले
आगो निरन्तर बलिरहने अवस्था बन्न नहुने प्रावधान छन् ।
ईभीमा भने सुरक्षा परीक्षणको प्रश्न
केही फरक हुन्छ । ब्याट्री प्याक आफ्नो स्थानमा अडिएको हुनुपर्छ । त्यसलाई समात्ने
संरचनाले ठक्कर सहन सकेन भने ब्याट्री सर्न वा त्यससँग जोडिएका भागमा असर पर्न
सक्छ । त्यसैले ब्याट्रीको बाहिरी खोलसँगै त्यसको जडान र अड्याउने संयन्त्रको
सुरक्षा पनि हेरिन्छ ।
अर्को पक्ष हो, करेन्टबाट सुरक्षा ।
गाडी चलाउने उच्च भोल्टेज प्रणाली ठक्करपछि पनि जोखिमको स्रोत बन्न सक्छ ।
मापदण्डले विद्युत् झट्काबाट जोगाउने प्रावधान राखेको छ । यसमा भोल्टेज वा
विद्युतीय ऊर्जा सुरक्षित सीमामा राख्ने, करेन्ट बग्ने भागसम्म पहुँच रोक्ने अथवा
पर्याप्त विद्युतीय इन्सुलेसन कायम गर्ने जस्ता उपाय समेटिन्छन् । सबै गाडीमा एउटै
प्रविधि प्रयोग गर्नैपर्छ भन्ने अर्थ लाग्दैन ।
तर यो परीक्षण पास गरेको गाडीमा
जुनसुकै ठक्करपछि पनि ब्याट्री बिग्रिँदैन भन्ने होइन । वास्तविक दुर्घटनाको गति,
ठक्करको कोण र अर्को सवारीको आकार परीक्षणको अवस्थाभन्दा फरक हुन सक्छ । मापदण्डले
निश्चित परीक्षण अवस्थामा पूरा गर्नुपर्ने सुरक्षा सीमा तोक्छ; हरेक दुर्घटनामा
क्षतिरहित रहने ग्यारेन्टी दिँदैन ।
नेपालका खरिदकर्ताका लागि यसले रेन्ज
र चार्जिङ गतिसँगै दुर्घटनापछिको सुरक्षाबारे पनि प्रश्न गर्नुपर्ने देखाउँछ ।
आफूले किन्ने भेरियन्टले कुन सुरक्षा परीक्षण पूरा गरेको छ, त्यसको प्रमाण के छ र
दुर्घटनापछि ब्याट्री तथा उच्च भोल्टेज प्रणाली जाँच्ने व्यवस्था कस्तो छ भन्ने
जानकारी वितरकसँग माग्नु उपयोगी हुन्छ । भारतको नियमलाई नेपालमा स्वतः लागू भएको
भने बुझ्न मिल्दैन ।
ईभी सुरक्षाको मूल्याङ्कन ब्याट्रीको
क्षमता वा कम्पनीले देखाएको एउटा परीक्षणबाट मात्रै पूरा हुँदैन । ब्याट्री,
त्यसको जडान र विद्युतीय प्रणालीले गाडीको संरचनासँग मिलेर ठक्करपछि कस्तो व्यवहार
गर्छन् भन्ने प्रमाण पनि चाहिन्छ । नयाँ मापदण्डले खरिदकर्ताको ध्यान त्यही
प्रश्नतर्फ तानेको छ ।
