ईभी बिक्री उकालो, तर छुटबिनाको बजार अझै किन बनेन ?
काठमाडौं । विद्युतीय गाडीको लोकप्रियता अहिले विश्वभर नयाँ उचाइमा पुगेको देखिन्छ । हरेक महिना नयाँ बिक्री रेकर्ड बन्दै छन्, नयाँ मोडल सार्वजनिक भइरहेका छन् र बजारको प्रतिस्पर्धा पनि तीव्र बन्दै गएको छ । तर यी उत्साहजनक तथ्यांकको पछाडि अर्को यथार्थ पनि विस्तारै सतहमा आउन थालेको छ ।
बेलायतमा जुलाई महिनामा विद्युतीय
गाडीको बिक्री सात वर्षयताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ । सो अवधिमा कुल नयाँ सवारी
बिक्रीमध्ये झन्डै एक तिहाइ हिस्सा ब्याट्रीबाट चल्ने गाडीले ओगटेको छ । अघिल्लो
वर्षको तुलनामा विद्युतीय गाडीको बिक्री ४४ दशमलव ५ प्रतिशतले बढेको तथ्यांक
सार्वजनिक भएको छ ।
पहिलो नजरमा हेर्दा यो विद्युतीय
सवारीको तीव्र स्वीकार्यता जस्तो देखिए पनि यसको अर्को पाटो फरक छ । बजार विस्तार
गर्न उत्पादक कम्पनीहरूले ठूलो मूल्य छुट, सहज वित्तीय सुविधा र विभिन्न आकर्षक
अफर दिइरहेका छन् । यही कारण बिक्री बढे पनि धेरै कम्पनीको नाफामा भने दबाब
बढिरहेको विश्लेषण सार्वजनिक हुन थालेको छ ।
विशेषगरी शून्य उत्सर्जन
सवारीसम्बन्धी सरकारी लक्ष्य पूरा गर्नुपर्ने दबाब र बजार हिस्सा जोगाउनुपर्ने
प्रतिस्पर्धाले धेरै कम्पनीलाई मूल्य घटाउने रणनीति अपनाउन बाध्य बनाएको छ ।
अर्थात् अहिलेको बिक्री वृद्धि पूर्ण रूपमा स्वाभाविक मागको परिणाम मात्र नभई
प्रतिस्पर्धात्मक मूल्य नीतिको पनि प्रभाव हो ।
यसबीच चिनियाँ अटो ब्रान्डहरूको
तीव्र विस्तारले विश्व बजारको प्रतिस्पर्धालाई अझ चर्काएको छ । तुलनात्मक रूपमा कम
मूल्यमा आधुनिक प्रविधि र धेरै सुविधा उपलब्ध गराउने मोडल आएपछि पुराना
अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डहरू पनि मूल्य घटाउन र ग्राहकलाई थप सुविधा दिन बाध्य भएका
छन् । यसको प्रत्यक्ष असर उनीहरूको नाफामा परेको देखिन्छ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यस्तो मूल्य
प्रतिस्पर्धा लामो समयसम्म टिकाउन सजिलो छैन । बिक्री बढे पनि प्रत्येक गाडीबाट
हुने आम्दानी घट्दै जाँदा कम्पनीहरूको लगानी, नयाँ प्रविधि विकास र दीर्घकालीन
व्यवसायिक योजनामा दबाब पर्ने जोखिम रहन्छ । त्यसैले विश्व अटो उद्योगले अहिले
बिक्री बढाउने र नाफा जोगाउनेबीच सन्तुलन खोजिरहेको अवस्था देखिन्छ ।
नेपालका लागि पनि यो विकास चासोको
विषय हो । विश्व बजारमा मूल्य प्रतिस्पर्धा बढ्दै जाँदा नेपाली बजारमा पनि आगामी
दिनमा अझ प्रतिस्पर्धी मूल्यमा नयाँ विद्युतीय गाडी आउने सम्भावना बलियो हुन सक्छ
। विशेषगरी मध्यम मूल्य समूहमा ग्राहकको विकल्प अझ बढ्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ ।
यद्यपि, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा
मूल्य घट्दैमा नेपाली बजारमा पनि त्यही अनुपातमा सस्तो हुने निश्चित छैन । नेपालमा
सवारीको अन्तिम मूल्य भन्सार, कर, विनिमय दर र आयात नीतिले पनि निर्धारण गर्ने
भएकाले विश्व बजारको प्रतिस्पर्धा मात्रै पर्याप्त आधार बन्न सक्दैन ।
विश्व विद्युतीय सवारी बजार अहिले नयाँ चरणमा प्रवेश गरिरहेको छ । बिक्रीले नयाँ रेकर्ड बनाइरहेको छ, तर त्यो रेकर्ड कायम राख्न कम्पनीहरूले मूल्य र नाफाबीच कठिन सन्तुलन मिलाउनुपरेको छ । त्यसैले आजको विश्व ईभी बजारलाई हेर्दा एउटा कुरा स्पष्ट देखिन्छ—माग बढिरहेको छ, तर बजार अझै पनि छुटबिनाको स्वाभाविक प्रतिस्पर्धी अवस्थामा पुगिसकेको छैन ।
