इन्धन महँगिएपछि भारतमा ईभीको माग बढ्यो, टाटाको उत्पादन क्षमता दोब्बर
काठमाडौं । इन्धन महँगिँदा विद्युतीय गाडी चलाउनु तुलनात्मक रूपमा सस्तो देखिन्छ । तर ऊर्जा, ढुवानी र कच्चा पदार्थको लागत पनि सँगसँगै बढिरहेको छ भने ईभी रोज्ने ग्राहकले यसको पूर्ण लाभ पाउँछन् त ? भारतमा देखिएको पछिल्लो बजार प्रवृत्तिले इन्धनको मूल्यले ईभीतर्फ आकर्षण बढाए पनि गाडीको खरिद मूल्य अर्को दबाब बन्न सक्ने देखाएको छ ।
टाटा मोटर्सका अनुसार उच्च इन्धन मूल्यपछि भारतमा पेट्रोलबाट विद्युतीय र सीएनजी गाडीतर्फ जाने ग्राहक बढेका छन् । कम्पनीले माग धान्न विद्युतीय कारको मासिक उत्पादन क्षमता दोब्बर पारेर १६ हजार युनिटभन्दा माथि पुर्याएको जनाएको छ । टाटाको कुल कार बिक्रीमा विद्युतीय मोडलको हिस्सा अघिल्लो वर्षको १४ प्रतिशतबाट बढेर २१ प्रतिशत पुगेको छ । यही अवधिमा पेट्रोल र डिजेल गाडीको हिस्सा ५९ प्रतिशतबाट ५२ प्रतिशतमा झरेको छ ।
यी तथ्यले भारतीय ग्राहकको रोजाइ बदलिँदै गएको संकेत गर्छन् । तर यसलाई इन्धन मूल्यले मात्रै चलाएको परिवर्तन मान्न मिल्दैन । बजारमा थप ईभी विकल्प उपलब्ध हुनु, केही सेग्मेन्टमा मूल्य अन्तर घट्नु, चार्जिङ सुविधा विस्तार हुनु र दैनिक सञ्चालन खर्चप्रति ग्राहक सचेत हुनुजस्ता पक्षले पनि भूमिका खेलेका हुन सक्छन् । टाटाले सार्वजनिक गरेको तथ्यले प्रत्येक कारणको छुट्टाछुट्टै प्रभाव भने देखाउँदैन ।
इन्धन महँगिँदा पेट्रोल वा डिजेल गाडीको प्रतिकिलोमिटर खर्च तत्काल बढ्छ । ईभीको खर्च भने बिजुलीको महसुल, गाडीको ऊर्जा खपत र चार्ज गर्ने स्थानमा निर्भर हुन्छ । घरमा चार्ज गर्न सक्ने प्रयोगकर्ताका लागि दैनिक खर्चको अन्तर अझ स्पष्ट देखिन सक्छ । यही कारण गाडीको खरिद मूल्य केही बढी भए पनि नियमित रूपमा धेरै दूरी चलाउने ग्राहकले दीर्घकालीन खर्च तुलना गर्न थाल्छन् ।
तर यही समय गाडी उत्पादकका लागि सहज छैन । ऊर्जा, ढुवानी र कच्चा पदार्थको लागत बढ्दा टाटाको यात्रुवाहक सवारी व्यवसायमा जुलाईदेखि सेप्टेम्बरसम्मको त्रैमासिक आम्दानीको करिब ३ प्रतिशत बराबर मार्जिन असर पर्ने अनुमान गरिएको छ । अघिल्लो त्रैमासमा पनि यस्तो असर ४ प्रतिशत थियो । कम्पनीले गाडीको मूल्य ५ प्रतिशतभन्दा कमले बढाइसकेको र थप वृद्धिको सम्भावना रहेको बताए पनि समय र दर खुलाएको छैन ।
यसले एउटा रोचक विरोधाभास देखाउँछ । महँगो पेट्रोलले ग्राहकलाई ईभीतर्फ धकेल्न सक्छ, तर ब्याट्री सामग्री, ऊर्जा, ढुवानी र अन्य उत्पादन लागत बढेमा ईभीको मूल्य पनि स्थिर रहँदैन । उत्पादकले बढेको सम्पूर्ण लागत ग्राहकमा सार्न नसके नाफामा दबाब पर्छ । मूल्य बढाए ईभी किन्न लाग्ने प्रारम्भिक रकम बढ्छ । अर्थात् सञ्चालन खर्चले ईभीलाई आकर्षक बनाउँदा खरिद खर्चले त्यही निर्णय कठिन बनाउन सक्छ ।
नेपालका लागि भारतको यो परिवर्तन दुई कारणले महत्त्वपूर्ण छ । पहिलो, नेपाली बजारमा भारतमा उत्पादित विद्युतीय र इन्धन गाडीको उल्लेख्य उपस्थिति छ । त्यहाँ उत्पादन लागत वा मूल्य परिवर्तन भए त्यसको प्रभाव नेपालमा आउने नयाँ गाडीको आधार मूल्य र उपलब्धतामा पर्न सक्छ ।
दोस्रो, ठूलो उत्पादन क्षमताले भारतीय ईभीको आपूर्ति सहज बनाउन र उत्पादन लागत घटाउन मद्दत गर्न सक्छ । तर उत्पादन क्षमता १६ हजार युनिट नाघ्नु र त्यति नै गाडी बिक्री हुनु एउटै कुरा होइन । वास्तविक उत्पादन, ग्राहक माग, आपूर्ति र निर्यातका लागि छुट्याइने संख्या अलग हुन सक्छन् । अहिले उपलब्ध तथ्य टाटाको क्षमता र बिक्री हिस्सासँग सम्बन्धित छ, समग्र भारतीय ईभी बजारको पूर्ण चित्र होइन ।
नेपाली ग्राहकले त्यसैले पेट्रोलको मूल्य मात्रै हेरेर ईभी किन्नु उपयुक्त हुँदैन । खरिद मूल्यसँगै दैनिक दूरी, घरमा चार्ज गर्ने सुविधा, वास्तविक ऊर्जा खपत, ब्याट्री तथा गाडीको वारेन्टी, बिमा र सम्भावित पुनर्बिक्री मूल्य जोडेर स्वामित्व खर्च तुलना गर्नुपर्छ । भारतको पछिल्लो प्रवृत्तिले ईभीतर्फको मोड बलियो हुँदै गएको देखाउँछ, तर गाडीको लागत बढिरहे यही परिवर्तन कति तीव्र हुन्छ भन्ने कुरा मूल्य, उपलब्धता र प्रयोगकर्ताले पाउने वास्तविक बचतले निर्धारण गर्नेछ ।
