विश्वभर ईभीको लहर, अब नेपालमा पनि सस्तो हुन सक्छन् गाडी ?

काठमाडौं । विश्वको समग्र अटोमोबाइल बजार अपेक्षाभन्दा सुस्त देखिएको समयमा एउटा क्षेत्र भने उल्टै तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको छ । पछिल्ला केही महिनाको तथ्याङ्कले विद्युतीय गाडीप्रतिको आकर्षण फेरि बलियो बन्दै गएको संकेत दिएको छ । यसको प्रभाव आगामी दिनमा नेपालजस्ता आयातमुखी बजारसम्म पनि पुग्न सक्ने आँकलन गरिएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो विश्लेषणअनुसार सन् २०२६ को दोस्रो त्रैमासमा विश्वभर विद्युतीय गाडीको बिक्री पहिलो त्रैमासको तुलनामा ३५ प्रतिशतले बढेको छ । यही अवधिमा विश्वका ५० देशले आफ्नो इतिहासकै उच्च त्रैमासिक विद्युतीय गाडी बिक्रीको कीर्तिमान कायम गरेका छन् ।

प्रतिवेदनअनुसार विद्युतीय गाडीको वृद्धि समग्र अटो बजारभन्दा निकै तीव्र देखिएको छ । सन् २०२६ को पहिलो छ महिनामा विश्वव्यापी गाडी बिक्री करिब पाँच प्रतिशतले घट्दा पनि विद्युतीय गाडीको माग भने निरन्तर विस्तार भएको उल्लेख गरिएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीका अनुसार यस वर्ष विश्वका ९० भन्दा बढी देशमा विद्युतीय गाडीको बिक्री अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा बढेको छ । विशेषगरी अष्ट्रेलिया, ब्राजिल, भारत, दक्षिण कोरिया र भियतनाममा मार्चदेखि जुनसम्मको बिक्री झण्डै दोब्बर पुगेको प्रतिवेदनले देखाएको छ । यस अध्ययनमा ब्याट्रीबाट चल्ने विद्युतीय गाडी र प्लग–इन हाइब्रिड गाडी दुवैलाई विद्युतीय गाडीको श्रेणीमा समावेश गरिएको छ ।

यही सकारात्मक वृद्धिका आधारमा एजेन्सीले आफ्नो वार्षिक प्रक्षेपण पनि संशोधन गरेको छ । अब सन् २०२६ मा विश्वभर बिक्री हुने नयाँ गाडीमध्ये करिब २९ प्रतिशत विद्युतीय हुने अनुमान गरिएको छ, जुन यसअघि सार्वजनिक गरिएको अनुमानभन्दा एक प्रतिशत बिन्दुले बढी हो ।

चीनको अवस्था भने केही फरक देखिएको छ । त्यहाँ समग्र गाडी बजार कमजोर बनेकाले विद्युतीय गाडीको बिक्री स्थिर रहने अनुमान गरिएको छ । तर पनि यस वर्ष चीनमा बिक्री हुने नयाँ गाडीमध्ये ६० प्रतिशतभन्दा बढी विद्युतीय हुने अपेक्षा गरिएको छ, जुन अहिलेसम्मकै उच्च हिस्सा हुनेछ ।

अमेरिकामा भने सरकारी नीतिगत परिवर्तनले विद्युतीय गाडी बजारलाई असर गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । कर छुट समाप्त हुनुका साथै इन्धन दक्षतासम्बन्धी केही नियम कमजोर बनाइएपछि विद्युतीय गाडीको माग घटेको विश्लेषण गरिएको छ ।

यसबीच चीनका कारखानाले उत्पादन भने घटाएका छैनन् । अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीको अनुमानअनुसार सन् २०२६ को पहिलो छ महिनामै चीनले सन् २०२५ को लगभग पूरै वर्षबराबर विद्युतीय गाडी निर्यात गरिसकेको छ । तीमध्ये करिब दुई तिहाइ गाडी मात्रै बिक्री भएको अनुमान छ । यसअघि निर्यात भएर बिक्री हुन बाँकी रहेका गाडीसहित अहिले विश्व बजारमा १० लाखभन्दा बढी चिनियाँ विद्युतीय गाडी ग्राहकको प्रतीक्षामा रहेको प्रतिवेदनले जनाएको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो अतिरिक्त मौज्दातले विकासोन्मुख देशमा विद्युतीय गाडीको मूल्य अझ प्रतिस्पर्धी बनाउन सक्छ । यसको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपालजस्ता बजारमा पनि देखिन सक्ने सम्भावना छ, जहाँ पछिल्ला वर्षमा चिनियाँ विद्युतीय ब्रान्डको उपस्थिति तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ । मूल्य प्रतिस्पर्धा बढे नेपाली उपभोक्ताले अझ किफायती विकल्प पाउने सम्भावना बलियो बन्न सक्छ ।

प्रतिवेदनले अर्को महत्वपूर्ण पक्ष पनि औँल्याएको छ । मध्यपूर्वमा बढेको द्वन्द्व र त्यसपछि देखिएको ऊर्जा अस्थिरताका कारण पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य र आपूर्तिप्रतिको चिन्ता फेरि बढेको छ । सडक यातायातले विश्वको करिब आधा कच्चा तेल खपत गर्ने भएकाले तेल आयातमा निर्भर मुलुकहरू बढी जोखिममा पर्ने उल्लेख गरिएको छ ।

यही कारण आगामी दिनमा धेरै देशले ऊर्जा सुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै विद्युतीय सवारी प्रवर्द्धन गर्ने नीति अघि बढाउन सक्ने अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीको निष्कर्ष छ । विश्व बजारको यही प्रवृत्तिले नेपालजस्ता विद्युतीय सवारी तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेका मुलुकका लागि पनि नयाँ अवसर सिर्जना गर्न सक्ने देखिएको छ ।