एलएफपीको विकल्प खोज्दै जीएम, एलएमआर ब्याट्रीमा ठूलो लगानी

काठमाडौं । विद्युतीय गाडीमा कम लागतका लागि एलएफपी ब्याट्री रोज्ने कि बढी इनर्जी डेन्सिटीका लागि निकेलयुक्त ब्याट्री प्रयोग गर्ने भन्ने बहस चलिरहेका बेला जनरल मोटर्स र एलजी इनर्जी सोलुसनले तेस्रो विकल्पमा ठूलो दाउ लगाएका छन् । दुवै कम्पनीले अमेरिकाको टेनेसीस्थित अल्टियम सेल्स कारखानालाई लिथियम–म्याङ्गानिज–रिच अर्थात् एलएमआर प्रिज्म्याटिक ब्याट्री सेल उत्पादन गर्न स्तरोन्नति गर्ने घोषणा गरेका हुन् ।

कारखानाको स्तरोन्नति सन् २०२६ को उत्तरार्धबाट सुरु गरी सन् २०२८ मा निर्माणसम्बन्धी काम पूरा गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । यहाँ उत्पादन हुने एलएमआर सेल भविष्यका जीएम विद्युतीय गाडीमा प्रयोग गरिनेछ । कम्पनीहरूले सेलको व्यावसायिक उत्पादन सुरु हुने निश्चित मिति भने सार्वजनिक गरेका छैनन् । जीएमले यसअघि अमेरिकामा सन् २०२८ देखि एलएमआर सेलको व्यावसायिक उत्पादन सुरु गर्ने लक्ष्य राखेको थियो ।

जीएमका अनुसार एलएमआर सेलमा एलएफपी सेलको तुलनामा ३३ प्रतिशत बढी इनर्जी डेन्सिटी दिने सम्भावना छ । तर यो स्वतन्त्र परीक्षणबाट प्रमाणित उत्पादन नतिजा नभई कम्पनीले राखेको प्राविधिक लक्ष्य हो । एलएमआर सेलको लागतलाई परम्परागत उच्च निकेलयुक्त ब्याट्रीभन्दा कम राख्ने योजना पनि छ ।

इनर्जी डेन्सिटी बढी हुनुको अर्थ समान तौल वा आकारमा बढी ऊर्जा भण्डारण गर्न सक्ने सम्भावना हुनु हो । गाडी निर्माताले यसबाट ब्याट्री प्याक अत्यधिक ठूलो वा भारी नबनाई रेन्ज बढाउन अथवा समान रेन्जका लागि हलुका र सानो प्याक प्रयोग गर्न सक्छन् । वास्तविक लाभ भने तयार सेलको प्रदर्शन, प्याक डिजाइन, ब्याट्रीको आयु, थर्मल म्यानेजमेन्ट र उत्पादन लागतमा निर्भर हुनेछ ।

एलएफपी ब्याट्री कम लागत, लामो साइकल आयु र थर्मल स्थिरताका कारण धेरै ईभीमा प्रयोग भइरहेको छ । तर यसको इनर्जी डेन्सिटी उच्च निकेलयुक्त केही ब्याट्रीभन्दा कम हुन्छ । अर्कोतर्फ उच्च निकेलयुक्त ब्याट्रीले बढी इनर्जी डेन्सिटी दिन सक्ने भए पनि लागत र कच्चा पदार्थको चुनौती रहन्छ । जीएमले एलएमआरमार्फत यी दुई विकल्पबीचको खाली ठाउँ भर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ ।

टेनेसीको अल्टियम सेल्स कारखानाले अहिले इनर्जी स्टोरेज सिस्टमका लागि एलएफपी सेल उत्पादन गर्छ । प्रस्तावित विस्तारपछि करिब ५०० नयाँ रोजगारी सिर्जना हुने अनुमान गरिएको छ । यद्यपि कारखाना स्तरोन्नति पूरा हुनु र नयाँ सेल ठूलो परिमाणमा गाडीमा प्रयोग हुन थाल्नु एउटै कुरा होइन ।

एलएमआर सफल भए भविष्यमा कम लागतका विद्युतीय गाडीले अहिलेभन्दा ठूलो ब्याट्री वा बढी रेन्ज पाउन सक्छन् । तर ऊर्जा घनत्वको एउटा तथ्याङ्कले मात्रै ब्याट्री उत्कृष्ट भएको प्रमाणित गर्दैन । चार्जिङ गति, चिसो तथा तातो मौसममा प्रदर्शन, ब्याट्री डिग्रेडेसन, सुरक्षा, उत्पादनको स्थिरता र दीर्घकालीन लागत पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छन् ।