भारतमा ६ महिनामा ६९ लाख मोटरसाइकल बिक्री, नेपालमा बिक्री हुने प्रमुख ब्रान्डको प्रदर्शन कस्तो ?

काठमाडौँ । भारतमा मोटरसाइकलको थोक बिक्री १० प्रतिशत बढेको छ । तर बढिरहेको यही बजारमा बजाजको बिक्री भने ७ प्रतिशत घट्यो । हिरोले अग्रता कायम राख्दा देखिएको यो अन्तर बुझ्न कम्पनीहरूको कुल बिक्रीसँगै कुन क्षमताका मोटरसाइकलको कारोबार बढ्यो वा घट्यो भन्ने हेर्नुपर्छ ।

आर्थिक वर्ष २०२६/२७ को अप्रिलदेखि सेप्टेम्बरसम्म उत्पादकहरूले डिलरलाई ६९ लाख २० हजार मोटरसाइकल पठाएका छन् । अघिल्लो वर्षको समान अवधिमा यस्तो संख्या ६२ लाख ७० हजार थियो । यो ग्राहकलाई भएको अन्तिम बिक्री वा सवारी दर्ताको तथ्यांक भने होइन । स्कुटरको कारोबार पनि यसमा समावेश छैन ।

हिरो मोटोकर्प करिब २९ लाख ४० हजार मोटरसाइकलसहित पहिलो स्थानमा छ । होन्डाको संख्या करिब १३ लाख ८९ हजार, बजाजको ९ लाख ३३ हजार र टीभीएसको ७ लाख ७४ हजार छ । अर्थात् बजारको कुल वृद्धि सबै कम्पनीबीच समान रूपमा बाँडिएको छैन ।

बजाजको गिरावट मुख्यतः सानो इन्जिन क्षमताका मोटरसाइकलमा केन्द्रित देखिन्छ । तर यसलाई कम्पनीका सबै प्रकारका मोटरसाइकलको माग कमजोर भएको अर्थमा बुझ्न मिल्दैन । सोही अवधिमा बजाजको १५०–२०० सीसी समूहको बिक्री ३३ प्रतिशत र २००–२५० सीसीको बिक्री ८० प्रतिशत बढेको छ ।

यसको अर्थ, माथिल्लो क्षमताका मोटरसाइकलमा भएको वृद्धिले सानो क्षमतातर्फ गुमेको संख्या पूर्ति गर्न सकेन । धेरै युनिट बिक्री हुने समूहमा आएको गिरावटले कुल नतिजालाई तल तान्यो । यद्यपि ग्राहक अर्को ब्रान्डमा सरेका हुन्, आपूर्ति प्रभावित भएको हो वा मोडलअनुसार प्रतिस्पर्धा बदलिएको हो भन्ने उपलब्ध तथ्यांकले छुट्याउँदैन ।

यहीँ कुल बिक्री र वृद्धिदरलाई सँगै पढ्नुपर्ने हुन्छ । सानो आधारबाट तीव्र वृद्धि गर्ने कम्पनी र ठूलो परिमाणमा कारोबार गर्ने कम्पनीको बजार प्रभाव फरक हुन्छ । त्यसैले प्रतिशत बढेकै आधारमा नेतृत्व बदलिएको वा कुल बिक्री घटेकै आधारमा कम्पनीका सबै उत्पादन कमजोर भएको निष्कर्ष निकाल्नु हतार हुन्छ ।

नेपालमा पनि यी ब्रान्डबीच प्रतिस्पर्धा भएकाले भारतीय तथ्यांकले मोडल र इन्जिन क्षमताअनुसारको बजार अध्ययन गर्न उपयोगी आधार दिन्छ । तर त्यहाँको क्रमलाई नेपालको बिक्री क्रम मान्न मिल्दैन । नेपाली मूल्य, कर, उपलब्ध मोडल, कर्जा सुविधा र सर्भिस पहुँचले यहाँको खरिद निर्णयलाई अलग ढंगले प्रभावित गर्न सक्छन् ।

नेपालका लागि अब उपयोगी प्रश्न कुन ब्रान्ड भारतमा पहिलो भयो भन्ने मात्र होइन । यहाँ कुन मूल्य र क्षमताका मोटरसाइकल ग्राहकले रोजिरहेका छन् भन्ने हो । त्यसको उत्तरका लागि नेपाली दर्ता, आयात र खुद्रा बिक्रीको छुट्टै तथ्यांक आवश्यक पर्छ ।