विश्व बजारमा पेट्रोल गाडीको घट्दो हिस्सा, ईभी र हाइब्रिडको बढ्दो भूमिका

काठमाडौं । विश्वको नयाँ गाडी बजारमा पेट्रोलमा मात्र चल्ने गाडीको हिस्सा आधाभन्दा तल झरेको छ । त्यसको ठाउँ पूर्ण विद्युतीय गाडीले मात्रै लिएका छैनन् । हाइब्रिडको बिक्री पनि बढिरहेको छ ।

इन्साइडईभीजले निक्केई एसियामार्फत उद्धृत गरेको मोबिलिटी ग्लोबलको तथ्यांकअनुसार वर्षको पहिलो छ महिनामा पेट्रोलमा मात्र चल्ने गाडीको हिस्सा ४९ प्रतिशतमा झरेको हो । सन् २०२१ मा यो हिस्सा ७३ प्रतिशत थियो । सो अवधिमा यस्ता गाडीको बिक्री १० प्रतिशत घटेर २ करोड २५ लाखमा सीमित भएको रिपोर्टमा उल्लेख छ ।

पूर्ण ईभीको बिक्री भने १२ प्रतिशत बढेर ६८ लाख ७० हजार पुगेको छ । हाइब्रिडको बिक्री १० प्रतिशत बढेर ७२ लाख ७० हजार पुगेको छ ।

अर्थात् पेट्रोल गाडीको हिस्सा आधाभन्दा तल आउँदैमा ईभीले आधा बजार ओगटेको होइन । रिपोर्टमा पूर्ण ईभीको हिस्सा १७ प्रतिशत छ । बाँकी बजारको विस्तृत वर्गीकरण नखुलेको हुँदा ४९ प्रतिशतलाई सबै पेट्रोल–डिजेल गाडीको संयुक्त हिस्सा मान्न पनि मिल्दैन ।

हाइब्रिडमा इन्धन इन्जिनसँगै मोटर र ब्याट्री हुन्छन् । सामान्य हाइब्रिडलाई बाहिरबाट चार्ज गर्नुपर्दैन । प्लगइन हाइब्रिडमा भने बिजुलीबाट चार्ज गर्ने सुविधा पनि हुन्छ । त्यसैले हाइब्रिडको बढ्दो बिक्रीले ग्राहक परम्परागत गाडीको विकल्प खोजिरहेको देखाए पनि इन्धनको प्रयोग समाप्त भएको जनाउँदैन ।

फरक स्रोतका तथ्यांक पढ्दा पनि यही भिन्नता ख्याल गर्नुपर्छ । अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले पूर्ण ईभी र प्लगइन हाइब्रिड दुवैलाई ‘इलेक्ट्रिक कार’मा गन्छ । उसका अनुसार सन् २०२५ मा यो संयुक्त समूहले विश्वको नयाँ कार बिक्रीमा २५ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको थियो । त्यसलाई छ महिनाको पूर्ण ईभी हिस्सा १७ प्रतिशतसँग सिधै तुलना गर्न मिल्दैन ।

ग्राहकको रोजाइ बदलिनुमा गाडीको मूल्य पनि महत्त्वपूर्ण छ । ऊर्जा एजेन्सीका अनुसार चीनमा सन् २०२५ मा बिकेका पूर्ण ईभीमध्ये ७० प्रतिशतको मूल्य औसत परम्परागत गाडीभन्दा कम थियो । थाइल्यान्डमा पनि पछिल्ला दुई वर्षदेखि ईभी र इन्धन गाडीको मूल्य बराबरीको अवस्थामा रहेको प्रतिवेदनले जनाएको छ । इन्धन खर्चसँगै सस्ता मोडलको उपलब्धता र नीतिगत सुविधाले पनि ईभीको आकर्षण बढाउन सक्छन् ।

मर्मतमा पनि फरक छ । अमेरिकी ऊर्जा विभागको वैकल्पिक इन्धन तथ्यांक केन्द्रका अनुसार पूर्ण ईभीमा यान्त्रिक भाग र नियमित बदल्नुपर्ने तरल पदार्थ कम भएकाले सामान्य मर्मत आवश्यकता कम हुन्छ । हाइब्रिडमा भने इन्जिनको मर्मत कायम रहन्छ । तर नियमित मर्मत कम हुनु र ठूलो खराबीको खर्च कम हुनु एउटै कुरा होइन ।

नेपाललाई पनि ऊर्जा एजेन्सीले सन् २०२० यता इलेक्ट्रिक कारको हिस्सा तीव्र बढेका देशमध्ये उल्लेख गरेको छ । यसलाई चीनमा बनेका गाडीको बढ्दो आयातसँग जोडिएको छ ।

नेपाली ग्राहकको निर्णयमा भने चार्जिङ पहुँचले ठूलो फरक पार्छ । घरमा चार्ज गर्न मिल्ने र दैनिक निश्चित दूरी चल्नेका लागि ईभी सुविधाजनक हुन सक्छ । बारम्बार लामो दूरी जाने वा सार्वजनिक चार्जरमा निर्भर ग्राहकले आफ्नो बाटोमा चार्जर कहाँ छन्, चलिरहेका छन् कि छैनन् र विकल्प के छ भन्ने हेर्नुपर्छ । प्लगइन हाइब्रिड रोज्दा पनि नियमित चार्ज गर्ने अवसरको हिसाब चाहिन्छ ।

विश्व बजारको बदलिँदो रोजाइ उपयोगी संकेत हो । तर गाडी किन्दा आफ्नो दैनिक यात्रा, खरिद बजेट र सर्भिस पहुँचको हिसाब पहिले आउँछ ।