नयाँ ब्याट्री पर्खने कि अहिले ईभी किन्ने ? नेपाली ग्राहकले बुझ्नुपर्ने कुरा
काठमाडौं । बढी रेन्ज, छिटो चार्जिङ र सुधारिएको सुरक्षाको सम्भावना बोकेको सोलिड–स्टेट ब्याट्रीको चर्चा बढिरहेको छ । तर प्रयोगशालामा सफल हुनु र त्यससहितको गाडी सर्वसाधारणले सहजै किन्न पाउनु फरक चरण हुन् । यही अन्तरले नेपाली ग्राहकसामु प्रश्न उठाएको छ—नयाँ ब्याट्री पर्खने कि अहिले उपलब्ध ईभी किन्ने ?
याहु अटोजमा प्रकाशित
इनसाइडईभीजको रिपोर्टअनुसार चीनको नयाँ ब्याट्री उद्योग मार्गचित्रले सन् २०३०
सम्म सोलिड–स्टेट ब्याट्रीको व्यापक विस्तारलाई लक्ष्य बनाएको छ । ब्याट्री
निर्माता सीएटीएलले सन् २०२७ मा सीमित उत्पादन सुरु गर्ने योजना राखे पनि ठूलो
परिमाण र स्वीकार्य लागतमा आपूर्ति गर्न चुनौती रहेको जनाएको छ । सीमित उत्पादन
सुरु हुनु र लाखौँ गाडीमा प्रयोग हुने गरी उपलब्ध हुनु एउटै उपलब्धि होइन ।
सोलिड–स्टेट ब्याट्रीको मुख्य
भिन्नता यसको इलेक्ट्रोलाइटमा हुन्छ । इलेक्ट्रोलाइट भनेको ब्याट्रीभित्र आयनलाई
आवतजावत गर्न दिने माध्यम हो । अहिलेका अधिकांश ईभी ब्याट्रीमा तरल इलेक्ट्रोलाइट
हुन्छ भने पूर्ण सोलिड–स्टेटमा त्यसको ठाउँ ठोस पदार्थले लिन्छ । उपयुक्त सामग्री
र डिजाइनले कम तौल वा सानो आकारमा बढी ऊर्जा राख्ने तथा केही सुरक्षा जोखिम घटाउने
सम्भावना दिन्छ । तर ठोस इलेक्ट्रोलाइट हुँदैमा हरेक ब्याट्री स्वतः बढी रेन्ज
दिने वा पूर्ण सुरक्षित हुने होइन ।
यसलाई व्यावसायिक बनाउने
प्राविधिक चुनौती पनि छन् । इलेक्ट्रोड र ठोस इलेक्ट्रोलाइटबीच राम्रो सम्पर्क
कायम रहनुपर्छ । चार्ज र डिस्चार्ज हुँदा सामग्रीमा हुने परिवर्तनले सम्पर्क
बिगार्न वा सूक्ष्म चिरा बनाउन सक्छ, जसले प्रदर्शन र आयु प्रभावित गर्छ । केही
डिजाइनमा दबाब व्यवस्थापन पनि आवश्यक हुन्छ । त्यसैले सानो नमुनाको सफलताले ठूलो
ब्याट्री वर्षौँसम्म उस्तै भरपर्दो हुन्छ भन्ने सुनिश्चित गर्दैन ।
कारखानामा उत्पादनको गुणस्तर र
लागत उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छन् । पातला तह बनाउने, सामग्री जोड्ने र हरेक
सेलमा समान गुणस्तर कायम गर्ने प्रक्रिया भरपर्दो हुनुपर्छ । धेरै सेल प्रयोग गर्न
नमिल्ने भए सामग्री, समय र खर्च खेर जान्छ । बढी ऊर्जा राख्ने ब्याट्री बनाउनु
मात्रै पर्याप्त हुँदैन; त्यसलाई प्रतिस्पर्धी मूल्यमा लगातार उत्पादन गर्न पनि
सक्नुपर्छ । उत्पादन सुरु भएको खबर आएपछि पनि सस्तो ईभीसम्म पुग्न समय लाग्न सक्छ
।
सेमी–सोलिड र पूर्ण
सोलिड–स्टेटबीचको भिन्नता पनि बुझ्नुपर्छ । सेमी–सोलिडमा ठोससँगै तरल अंश रहन सक्छ
। त्यसैले कुनै गाडीमा सेमी–सोलिड ब्याट्री प्रयोग भएको घोषणालाई पूर्ण सोलिड–स्टेटको
व्यापक उत्पादन सफल भएको प्रमाण मान्न मिल्दैन ।
नेपाली ग्राहकका लागि खरिदको आधार
आफ्नो आवश्यकता र उपलब्ध गाडीको प्रमाणित क्षमता हुनुपर्छ । दैनिक यात्रा, चार्जिङ
सुविधा, वास्तविक प्रयोगमा पुग्ने रेन्ज, ब्याट्री वारेन्टी र स्थानीय सर्भिस
हेर्नुपर्छ । यी पक्षले आवश्यकता पूरा गर्छन् भने सोलिड–स्टेट आउने घोषणाकै कारण
अहिलेको खरिद रोक्नुपर्ने आधार छैन । तत्काल गाडी आवश्यक छैन भने प्रविधिको प्रगति
र बजारमा आउने विकल्प हेर्दै निर्णय गर्न सकिन्छ ।
सन् २०३० को लक्ष्यले उद्योगलाई दिशा दिन्छ, तर नेपालमा त्यस्तो गाडी आउने मिति र मूल्य निश्चित गर्दैन । नयाँ प्रविधि मूल्याङ्कन गर्दा घोषणासँगै टिकाउपन, उत्पादनको गुणस्तर र ग्राहकले तिर्नुपर्ने मूल्य हेर्नुपर्छ । नेपाली खरिदकर्ताका लागि मुख्य प्रश्न यही हो—आफ्नो आवश्यकता पूरा गर्ने भरपर्दो गाडी अहिले उपलब्ध छ कि छैन ?
