रातभरमै गाडीको ब्याट्री सकाउने पाँच लुकेका कारण

काठमाडौं । बेलुका सामान्य रूपमा पार्क गरिएको गाडी बिहान स्टार्ट नहुँदा धेरै चालकको पहिलो शङ्का ब्याट्रीमा जान्छ । चाबी घुमाउँदा ‘टकटक’ आवाज आउने, ड्यासबोर्डका बत्ती मधुरो हुने वा गाडीले कुनै प्रतिक्रिया नदिने अवस्था आएपछि ब्याट्री फेर्नैपर्ने निष्कर्ष निकालिन्छ ।

तर रातभरमै ब्याट्री सकिनुको कारण सधैँ ब्याट्री मात्र हुँदैन । गाडी बन्द हुँदा पनि भइरहेको असामान्य करेन्ट खपत, खराब अल्टरनेटर, ननिभेको सानो बत्ती वा पछि जडान गरिएको उपकरण यसको कारण हुन सक्छ । वास्तविक समस्या पहिचान नगरी ब्याट्री मात्रै फेर्दा नयाँ ब्याट्री पनि केही दिनमै सकिन सक्छ ।

गाडी बन्द हुँदा पनि हुन्छ करेन्ट खपत

आधुनिक गाडी इन्जिन बन्द गरेपछि पूर्ण रूपमा निष्क्रिय हुँदैन । घडी, सेक्युरिटी सिस्टम, सेन्ट्रल लक, कम्प्युटर मेमोरी र स्मार्ट चाबी पहिचान गर्ने सिस्टमलाई थोरै करेन्ट आवश्यक पर्छ ।

गाडी लक गरेको केही समयपछि यस्ता अधिकांश सिस्टम ‘स्लिप मोड’मा जान्छन् र करेन्ट खपत निकै कम हुन्छ । तर कुनै सिस्टम बन्द नभएमा, तारमा समस्या आएमा वा उपकरण निरन्तर चलिरहेमा ब्याट्रीबाट असामान्य रूपमा करेन्ट तानिन्छ । यसलाई ‘प्यारासिटिक ड्रेन’ भनिन्छ ।

यस्तो खपत घण्टौँसम्म जारी रहँदा रातभरमै ब्याट्रीलाई इन्जिन स्टार्ट गर्न नसक्ने अवस्थामा पुर्‍याउन सक्छ ।

नदेखिने बत्ती मुख्य कारण बन्न सक्छ

हेडलाइट बालेरै छोड्दा ब्याट्री सकिनु स्वाभाविक हो । तर धेरैपटक चालकले नदेख्ने सानो बत्तीले समस्या निम्त्याउँछ ।

ढोका वा डिक्की राम्ररी बन्द नभए त्यसको बत्ती रातभर बलिरहन सक्छ । ग्लोभ बक्सको स्विच अड्किनु, रिडिङ लाइट निभाउन बिर्सिनु वा इन्जिन कक्षको बत्ती चालु रहनु पनि सम्भावित कारण हुन् ।

अमेरिकी अटोमोबाइल सङ्घका अनुसार ढोका, डिक्की वा ग्लोभ बक्सको बत्ती निरन्तर बलिरहँदा ब्याट्री बिस्तारै खाली हुन सक्छ । मोबाइलको क्यामेरा डिक्की वा ग्लोभ बक्सभित्र राखेर भिडियो खिच्दा बत्ती निभेको छ कि छैन भन्ने सामान्य परीक्षण गर्न सकिन्छ ।

ड्यासक्याम र थपिएका उपकरणको जोखिम

गाडी खरिद गरेपछि जडान गरिएका ड्यासक्याम, ट्र्याकिङ सिस्टम, अतिरिक्त सेक्युरिटी सिस्टम, एम्बियन्ट लाइट, अडियो सिस्टम तथा मोबाइल चार्जरले गाडी बन्द हुँदा पनि करेन्ट लिन सक्छन् ।

पार्किङको भिडियोसमेत खिच्ने गरी ब्याट्रीमा सीधै जोडिएको ड्यासक्याममा ‘लो भोल्टेज कटअफ’ छैन भने यसले रातभर करेन्ट तान्न सक्छ । केही गाडीमा इग्निसन बन्द गरेपछि १२ भोल्ट सकेटको विद्युत् आपूर्ति रोकिन्छ भने केहीमा निरन्तर चलिरहन्छ ।

ब्याट्री डाउनको समस्या देखिएपछि यस्ता उपकरण अस्थायी रूपमा निकालेर केही रात परीक्षण गर्न सकिन्छ ।

कमजोर अल्टरनेटरले पूरा चार्ज गर्दैन

इन्जिन चलिरहेको समयमा ब्याट्री चार्ज गर्ने काम अल्टरनेटरले गर्छ । अल्टरनेटर कमजोर भएमा गाडी चलिरहेको देखिए पनि ब्याट्री आवश्यक मात्रामा चार्ज हुँदैन ।

चालकले बेलुका गाडी पार्क गर्दा ब्याट्री पहिले नै कमजोर अवस्थामा पुगिसकेको हुन सक्छ । त्यसपछि रातभरको सामान्य करेन्ट खपतले समेत बिहान स्टार्ट गर्न पुग्ने शक्ति बाँकी रहँदैन ।

ड्यासबोर्डमा ब्याट्रीको चेतावनी बत्ती बल्नु, हेडलाइट मधुरो वा झिलमिल हुनु, इलेक्ट्रिकल सिस्टम अस्थिर हुनु, पोलिएको तारजस्तो गन्ध आउनु र नयाँ ब्याट्री पनि बारम्बार सकिनु अल्टरनेटर समस्याका सम्भावित सङ्केत हुन् ।

अल्टरनेटरभित्रको डायोड बिग्रिएमा इन्जिन बन्द भएपछि ब्याट्रीबाट उल्टै करेन्ट तानिन सक्छ । त्यसैले चार्जिङ जाँचसँगै करेन्ट लिकेजको परीक्षण पनि आवश्यक हुन्छ ।

ब्याट्री पुरानो वा कमजोर हुन सक्छ

पुरानो ब्याट्री, बिग्रिएको सेल वा लामो समयदेखि पूर्ण चार्ज नभएको ब्याट्रीले ऊर्जा सञ्चित गरेर राख्न सक्दैन । चार्ज गरेपछि सामान्य देखिए पनि इन्जिन स्टार्ट गर्ने बेला आवश्यक शक्ति दिन नसक्ने हुन सक्छ ।

बारम्बार छोटो दूरी मात्रै चलाइने गाडीमा पनि समस्या देखिन सक्छ । इन्जिन स्टार्ट गर्दा खर्च भएको ऊर्जा छोटो यात्रामा अल्टरनेटरले पूर्ण रूपमा भर्न नपाउँदा ब्याट्री क्रमशः कमजोर हुँदै जान्छ ।

ब्याट्रीको टर्मिनल खुकुलो हुनु, त्यसमा सेतो वा हरियो पदार्थ जम्नु तथा अर्थ वायर कमजोर हुनु पनि ब्याट्री डाउन भएजस्तै लक्षण देखाउने कारण हुन् ।

चालकले सुरुमा के जाँच्ने ?

ब्याट्री सकिएको भेटिएपछि तत्काल नयाँ ब्याट्री किन्नुभन्दा पहिले केही सामान्य जाँच गर्न सकिन्छ ।

• ढोका, डिक्की र ग्लोभ बक्स पूरा बन्द भए–नभएको हेर्ने ।
• हेडलाइट, केबिन लाइट र लुकेका साना बत्ती जाँच्ने ।
• ड्यासक्याम, मोबाइल चार्जर र पछि जडान गरिएका उपकरण निकाल्ने ।
• ब्याट्री टर्मिनल खुकुलो वा क्षय भएको छ कि हेर्ने ।
• इन्जिन चलाउँदा ब्याट्रीको चेतावनी बत्ती बलिरहेको छ कि ध्यान दिने ।
• ब्याट्रीको उमेर र पछिल्लो पटक फेरेको समय जाँच्ने ।
• समस्या दोहोरिए ब्याट्री, अल्टरनेटर र प्यारासिटिक ड्रेन तीनैवटाको परीक्षण गराउने ।

आधुनिक गाडीमा आफैँ ब्याट्रीको तार छुटाएर करेन्ट लिकेज परीक्षण गर्नु सुरक्षित नहुन सक्छ । यसले कम्प्युटर मेमोरी मेटिनुका साथै विभिन्न सिस्टममा समस्या आउन सक्छ । यस्तो जाँच अनुभवी टेक्निसियनबाट गराउनु उपयुक्त हुन्छ ।

जम्प स्टार्ट स्थायी समाधान होइन

जम्प स्टार्टले तत्काल गाडी चलाउन मद्दत गर्छ, तर ब्याट्री किन सकियो भन्ने कारण समाधान गर्दैन । अल्टरनेटर बिग्रिएको अवस्थामा जम्प स्टार्टपछि गाडी केही समयमै बाटोमा बन्द हुन सक्छ ।

नयाँ वा भर्खरै चार्ज गरिएको ब्याट्री फेरि डाउन भयो भने ब्याट्री फेर्न हतार गर्नु हुँदैन । यसले समस्या ब्याट्रीमा नभई त्यसलाई चार्ज गर्ने वा गाडी बन्द हुँदा पनि करेन्ट तानिरहेको इलेक्ट्रिकल सिस्टममा हुन सक्ने सङ्केत गर्छ ।

विद्युतीय गाडीमा पनि मुख्य ब्याट्रीबाहेक छुट्टै १२ भोल्ट ब्याट्री हुन्छ । यही सानो ब्याट्री सकिएमा मुख्य ब्याट्रीमा पर्याप्त चार्ज हुँदाहुँदै पनि गाडी नखुल्ने वा स्टार्ट नहुने अवस्था आउन सक्छ ।

रातभरमै ब्याट्री सकिनु सामान्य होइन । एकपटक सामान्य गल्तीका कारण यस्तो हुन सक्छ, तर समस्या दोहोरिएमा ब्याट्री मात्रै होइन, अल्टरनेटर, वायरिङ र गाडी बन्द भएपछि भइरहेको लुकेको करेन्ट खपतसमेत जाँच गर्नुपर्छ ।