चीन अटो उत्पादनमा विश्व नेताः भारत तेस्रो स्थानमा

विश्वव्यापी अटोमोबाइल उत्पादनको नक्सा विगत केही वर्षयता तीव्र गतिमा बदलिँदै गएको छ । दशकौंदेखि जापान, जर्मनी, अमेरिका लगायत युरोपेली राष्ट्रहरू अटो उत्पादनका प्रमुख केन्द्रका रूपमा परिचित थिए, तर अन्तर्राष्ट्रिय मोटर भेहिकल म्यानुफ्याक्चरर्स अर्गनाइजेशन (OICA) ले सार्वजनिक गरेको सन् 2025 को तथ्याङ्कले अब विश्व अटो उद्योगको शक्ति सन्तुलन स्पष्ट रूपमा एसिया तर्फ सरिसकेको संकेत गरेको छ । यस वर्ष चीन र भारत दुवै देशले उत्पादनमा ऐतिहासिक उछाल हासिल गर्दै आफ्नो स्थान मजबुत बनाएका छन् ।

चीनले सन् 2025 मा करिब ३० दशमलव ३ मिलियन पैसेंजर कार उत्पादन गर्दै विश्वकै सबैभन्दा ठूलो अटो उत्पादक राष्ट्रको हैसियत कायम राखेको छ । समग्र सवारीसाधन उत्पादन ३४ दशमलव ५३ मिलियन युनिट पुगेको चीनमा इलेक्ट्रिक तथा नयाँ ऊर्जा सवारीसाधन (NEV) को उत्पादन मात्रै १६ दशमलव ६ मिलियनभन्दा बढी रहेको छ, जसले चीन अब परम्परागत उत्पादनमा मात्र होइन, इलेक्ट्रिक सवारी प्रविधिमा समेत विश्व अग्रणी बन्दै गएको पुष्टि गर्छ । BYD, SAIC, Geely, Chery र Changan जस्ता चिनियाँ ब्रान्डहरूको आक्रमक विश्वव्यापी विस्तारले यस उपलब्धिलाई थप मजबुत बनाएको देखिन्छ ।

यसैगरी भारतले करिब ५ दशमलव ४ मिलियन पैसेंजर कार उत्पादन गर्दै विश्वमा तेस्रो स्थान ओगटेको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार SUV को बढ्दो माग, घरेलु बजार विस्तार, उत्पादन क्षमतामा सुधार र निर्यात वृद्धिले भारतलाई यो उचाइमा पुर्‍याएको हो । मारुती सुजुकी, हुन्डाई, टाटा मोटर्स, महिन्द्रा, टोयोटा र किया जस्ता कम्पनीहरूले भारतलाई केवल ठूलो उपभोक्ता बजारका रूपमा मात्र नभई विश्वव्यापी उत्पादन तथा निर्यात केन्द्रका रूपमा समेत स्थापित गराइरहेका छन् ।

यसको तुलनामा परम्परागत अटो हबहरूको अवस्था भने कमजोर बन्दै गएको देखिन्छ । जापानले करिब ७ दशमलव २ मिलियन युनिट उत्पादन गर्दै दोस्रो स्थान कायम राखे पनि अघिल्ला वर्षहरूको तुलनामा यो संख्या घट्दो क्रममा छ । जर्मनीले करिब ४ दशमलव १ मिलियन र दक्षिण कोरियाले करिब ३ दशमलव ८ मिलियन युनिट उत्पादन गरेका छन्, तर उच्च उत्पादन लागत, ऊर्जा मूल्यवृद्धि र इलेक्ट्रिक संक्रमणको दबाबले युरोपेली अटो उद्योगलाई थप चुनौतीपूर्ण बनाइरहेको छ ।

नेपालको दृष्टिकोणबाट हेर्दा यो परिवर्तन विशेष महत्त्वपूर्ण देखिन्छ, किनभने नेपालको सवारीसाधन आयात बजार पहिले नै चीन र भारतमा गहिरो रूपमा निर्भर छ । चीनबाट बढ्दो इलेक्ट्रिक सवारी आपूर्तिले काठमाडौंका सडकमा देखिने BYD, MG, Changan जस्ता ब्रान्डहरूको उपस्थिति अझ बढाउने सम्भावना छ, जबकि भारतीय उत्पादन क्षमता विस्तारले मारुती सुजुकी, टाटा र महिन्द्राका मोडेलहरू नेपाली बजारमा थप प्रतिस्पर्धी मूल्यमा उपलब्ध हुने संकेत दिन्छ । यसरी विश्व अटो उद्योगको केन्द्र एसिया तर्फ सर्दा नेपाल जस्ता आयातमुखी साना बजारका लागि यसले मूल्य, विकल्प र प्रविधिको हिसाबले प्रत्यक्ष असर पार्ने देखिन्छ ।