किन चीन पहिले नै ईभी युगको बादशाह बनिसकेको छ ?

ईभी बजारमा वास्तविक प्रतिस्पर्धा अब गाडीमा होइन, ब्याट्री प्रविधिमा केन्द्रित

विश्वभर विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) को लोकप्रियता तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । धेरैले ईभी क्रान्तिको चर्चा गर्दा नयाँ–नयाँ गाडी निर्माता कम्पनी, आकर्षक डिजाइन वा आधुनिक फिचरलाई मुख्य कारणका रूपमा हेर्ने गर्छन् । तर वास्तविकता केही फरक छ ।

आजको ईभी युगमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष गाडी होइन, त्यसलाई चलाउने ब्याट्री प्रविधि बनेको छ । कुनै पनि ईभीको मूल्य, रेञ्ज, चार्जिङ गति, सुरक्षास्तर र दीर्घकालीन विश्वसनीयता मुख्य रूपमा ब्याट्रीमै निर्भर हुन्छ । यही कारणले अहिले विश्वको सबैभन्दा ठूलो प्रतिस्पर्धा अटोमोबाइल कम्पनीहरूबीचभन्दा बढी ब्याट्री निर्माता कम्पनीहरूबीच भइरहेको छ । यस दौडमा चीनले उल्लेखनीय अग्रता हासिल गरिसकेको छ ।

ब्याट्री उद्योगमा चीनको बलियो पकड

विश्वकै सबैभन्दा ठूलो ईभी ब्याट्री उत्पादक कम्पनी सिएटीएल अहिले चीनकै नेतृत्वमा रहेको छ । कम्पनीले विभिन्न स्तरका सवारीका लागि फरक–फरक रणनीति अपनाएको छ ।

सिएटीएलको ‘किलिन’ प्लेटफर्म उच्चस्तरीय तथा प्रिमियम ईभीका लागि विकास गरिएको हो भने ‘शेनसिङ’ एलएफपी (लिथियम आइरन फस्फेट) ब्याट्री आम प्रयोगका सवारीमा तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ ।

यसका साथै कम्पनीले ‘नाक्स्ट्रा’ नामक सोडियम–आयन ब्याट्री प्रविधिमा पनि ठूलो लगानी गरिरहेको छ । लिथियमभन्दा सस्तो र सहज उपलब्ध कच्चा पदार्थ प्रयोग गर्न सकिने भएकाले यो प्रविधिलाई भविष्यका किफायती ईभीका लागि सम्भावनायुक्त विकल्पका रूपमा हेरिएको छ । यद्यपि यो प्रविधि अझै प्रारम्भिक व्यावसायिक चरणमा छ ।

यससँगै सिएटीएलले भविष्यको प्रविधि मानिएको सेमी–सोलिड तथा पूर्ण सोलिड–स्टेट ब्याट्रीमा पनि अनुसन्धानलाई तीव्र बनाइरहेको छ ।

बिवाइडीको फरक रणनीति

चीनकै अर्को दिग्गज कम्पनी बिवाइडी ले भने अपेक्षाकृत फरक रणनीति अपनाएको छ । कम्पनीको मुख्य ध्यान ‘ब्लेड’ एलएफपी ब्याट्री प्रविधिलाई निरन्तर सुधार गर्दै व्यापक रूपमा प्रयोग गर्नेमा केन्द्रित छ ।बिवाइडीको अवधारणा धेरै प्रकारका ब्याट्री विकास गर्नुभन्दा एउटा बलियो, सुरक्षित र विश्वसनीय प्रविधिलाई अझ प्रभावकारी बनाउने रहेको देखिन्छ ।

एलएफपी ब्याट्रीको लागत निकेल–आधारित एनएमसी ब्याट्रीभन्दा कम हुने र सुरक्षास्तर पनि उच्च मानिने भएकाले बिवाइडीको यो रणनीति बजारमा प्रभावकारी सावित भइरहेको छ । पछिल्ला वर्षहरूमा एलएफपी प्रविधिको ऊर्जा घनत्व पनि निरन्तर सुधार भइरहेको छ, जसले यसलाई अझ प्रतिस्पर्धी बनाइरहेको छ ।

सोलिड–स्टेट ब्याट्री भविष्यको सबैभन्दा ठूलो प्रतिस्पर्धा

अहिले विश्वभरका ब्याट्री कम्पनीहरूको ध्यान सोलिड–स्टेट ब्याट्रीतर्फ केन्द्रित छ ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार पूर्ण सोलिड–स्टेट ब्याट्रीले हाल प्रयोग भइरहेका ब्याट्रीको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा बढी ऊर्जा घनत्व दिन सक्ने सम्भावना छ । यसले ईभीको रेञ्ज बढाउनुका साथै चार्जिङ समय घटाउन मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

सिएटीएल लगायतका कम्पनीहरूका अनुसार यस्तो प्रविधि व्यापक व्यावसायिक प्रयोगमा आउन अझ केही वर्ष लाग्न सक्छ र सन् २०३० आसपास यसको ठूलो विस्तार सम्भव देखिन्छ । त्यसअघि सेमी–सोलिड ब्याट्री सीमित रूपमा बजारमा प्रवेश गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

चीनकै सिएएलबी लगायतका कम्पनीहरूले पनि यही प्रविधिमा तीव्र अनुसन्धान गरिरहेका छन् । केही उद्योग विश्लेषकहरूले नयाँ पुस्ताको ब्याट्री प्रविधिको व्यावसायीकरणमा सिएटीएल र अन्य प्रतिस्पर्धी कम्पनीहरूबीच कडा प्रतिस्पर्धा हुने अनुमान गरेका छन् ।

अर्कोतर्फ इभ इनर्जी र सामसुङ एसडिआई जस्ता कम्पनीहरूले सेमी–सोलिड चरणभन्दा पनि पूर्ण सोलिड–स्टेट प्रविधिमा विशेष ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छन् । 

सोडियम–आयन ब्याट्रीको नयाँ सम्भावना

ईभी उद्योगमा अहिले सोडियम–आयन ब्याट्रीलाई भविष्यको सस्तो विकल्पका रूपमा हेरिन थालेको छ ।

लिथियमको तुलनामा सोडियम सस्तो र सहज उपलब्ध हुने भएकाले यो प्रविधिले भविष्यमा साना तथा कम लागतका ईभीको बजारमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्ने विश्वास गरिएको छ ।

चीनका गोशन जस्ता कम्पनीहरूले सोडियम–आयन ब्याट्रीको ऊर्जा घनत्वलाई एलएफपी प्रविधिसँग प्रतिस्पर्धी बनाउने लक्ष्यसहित अनुसन्धानलाई अगाडि बढाइरहेका छन् ।

युरोपेली र दक्षिण कोरियाली कम्पनीहरूले पनि यस क्षेत्रमा अनुसन्धान गरिरहेका भए पनि व्यावसायिक तयारी, उत्पादन क्षमता र आपूर्ति शृंखलाका हिसाबले चीन अझै धेरै अगाडि देखिन्छ ।

कोरिया, जापान र युरोपको अवस्था

एक समय विश्व ब्याट्री उद्योगमा प्रभुत्व जमाएका दक्षिण कोरियाली कम्पनीहरू — एलजी इनर्जी सलुसन, एसके अन र सामसुङ एसडिआई — अहिले चिनियाँ कम्पनीहरूको तीव्र प्रतिस्पर्धाका कारण आफ्नो रणनीति परिवर्तन गर्न बाध्य भइरहेका छन् ।

यी कम्पनीहरू लामो समयसम्म उच्च निकेलयुक्त ब्याट्री प्रविधिमा केन्द्रित थिए । तर एलएफपी ब्याट्रीको बढ्दो लोकप्रियतापछि उनीहरू पनि एलएफपीतर्फ आकर्षित हुन थालेका छन् ।

जापानी कम्पनी प्यानासोनिक भने अझै उच्च प्रदर्शन दिने निकेल–आधारित प्रणाली तथा लिथियम–मेटल प्रविधिमा केन्द्रित छ ।

युरोपको अवस्था भने अझ चुनौतीपूर्ण देखिन्छ। एसीसी र नर्थभोल्ट जस्ता कम्पनीहरूले चिनियाँ कम्पनीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने प्रयास गरे पनि उत्पादन विस्तार, लागत नियन्त्रण र आपूर्ति शृंखलामा ठूलो दबाब झेलिरहेका छन् ।

नर्थभोल्टले सन् २०२४ मा दिवालियापन संरक्षण प्रक्रियामा प्रवेश गर्नु युरोपेली ब्याट्री उद्योगले भोगिरहेको चुनौतीको संकेतका रूपमा हेरिएको छ ।

निष्कर्ष

आजको ईभी उद्योगमा वास्तविक प्रतिस्पर्धा गाडीको डिजाइन, ब्रान्ड वा फिचरभन्दा धेरै हदसम्म ब्याट्री प्रविधिमा केन्द्रित भएको छ। ब्याट्रीले नै ईभीको मूल्य, रेञ्ज, सुरक्षा, चार्जिङ गति र दीर्घकालीन विश्वसनीयता निर्धारण गर्छ ।

एलएफपी, सोडियम–आयन, सेमी–सोलिड तथा सोलिड–स्टेट जस्ता विभिन्न प्रविधिमा निरन्तर लगानी, विशाल उत्पादन क्षमता र बलियो आपूर्ति शृंखलाका कारण चीनले अहिले विश्व ब्याट्री उद्योगमा स्पष्ट अग्रता कायम गरेको छ ।

दक्षिण कोरिया, जापान र युरोपेली कम्पनीहरूले पनि नयाँ प्रविधिमा लगानी बढाइरहेका छन् । तर हालको अवस्थामा लागत, उत्पादन क्षमता र बजार पहुँचका हिसाबले चीनलाई विश्व ईभी ब्याट्री उद्योगको सबैभन्दा बलियो खेलाडी मानिन्छ । भविष्यमा सोलिड–स्टेट र सोडियम–आयन प्रविधिको विकाससँगै प्रतिस्पर्धा अझ तीव्र हुने अपेक्षा गरिएको छ, तर अहिलेको दौडमा चीन स्पष्ट रूपमा अग्रस्थानमा देखिन्छ ।