सन् २०२७ मै सोलिड–स्टेट ब्याट्री उत्पादन थाल्ने तयारीमा बीवाईडी

काठमाडौँ । विद्युतीय गाडीको प्रतिस्पर्धा अब मूल्य, डिजाइन र रेन्जमा मात्र सीमित छैन । भविष्यको गाडीलाई हलुका, सुरक्षित र लामो दूरीसम्म चल्न सक्ने बनाउन ब्याट्रीभित्रै नयाँ किसिमको प्रयोग सुरु भएको छ, जसले आउँदा केही वर्षमा अहिलेको विद्युतीय सवारी प्रविधिलाई नै नयाँ दिशातर्फ लैजान सक्छ ।

चिनियाँ विद्युतीय सवारी निर्माता बीवाईडीले सोलिड–स्टेट ब्याट्री प्रविधिसम्बन्धी थप छवटा पेटेन्ट सार्वजनिक गरेको छ । कम्पनीले सन् २०२७ देखि नयाँ प्रविधिका ब्याट्री सेल सीमित संख्यामा उत्पादन गर्ने र परीक्षण गाडीमा प्रयोग गर्ने तयारीसमेत अघि बढाएको बताइएको छ ।

अहिलेका अधिकांश विद्युतीय गाडीमा तरल इलेक्ट्रोलाइट भएको ब्याट्री प्रयोग हुन्छ । बीवाईडीले विकास गरिरहेको ब्याट्रीमा भने तरल इलेक्ट्रोलाइट हटाएर ह्यालाइड र सल्फाइडमा आधारित दुई प्रकारका ठोस इलेक्ट्रोलाइट मिलाउने योजना छ । कम्पनीको मुख्य उद्देश्य ब्याट्रीको ऊर्जा भण्डारण क्षमता, चार्ज तथा डिस्चार्ज प्रदर्शन, आयु र सुरक्षा सुधार गर्नु हो ।

सोलिड–स्टेट ब्याट्री विकासको सबैभन्दा ठूलो चुनौती ब्याट्रीभित्र रहेका ठोस पदार्थबीच भरपर्दो सम्पर्क कायम गर्नु हो । चार्ज र डिस्चार्ज भइरहँदा ती पदार्थबीचको सम्पर्क कमजोर भएमा आयनको प्रवाह प्रभावित हुन्छ । यसले ब्याट्रीको क्षमता र आयु दुवै घटाउन सक्छ ।

बीवाईडीका नयाँ पेटेन्ट मुख्यतः यही समस्या समाधान गर्न केन्द्रित छन् । कम्पनीले क्याथोड र इलेक्ट्रोलाइटबीच छुट्टै तह राख्ने, फरक आकारका इलेक्ट्रोलाइट कण मिसाउने तथा रासायनिक प्रतिक्रिया नियन्त्रण गर्ने उपाय अघि सारेको छ । यसबाट ठोस पदार्थबीचको सम्पर्क बलियो बनाउनुका साथै ब्याट्रीको तापीय सुरक्षा बढाउन सकिने दाबी गरिएको छ ।

नयाँ संरचनामा एकल क्रिस्टल र बहुक्रिस्टल क्याथोड पदार्थको संयुक्त प्रयोगसमेत प्रस्ताव गरिएको छ । एकल क्रिस्टल पदार्थ चार्ज र डिस्चार्जका क्रममा चर्किने सम्भावना कम हुन्छ भने बहुक्रिस्टल पदार्थले उच्च भारमा राम्रो प्रदर्शन गर्न सक्छ । दुवैको विशेषता मिलाएर क्षमता, टिकाउपन र तीव्र ऊर्जा प्रवाहबीच सन्तुलन कायम गर्ने बीवाईडीको योजना छ ।

कम्पनीले उत्पादनको गुणस्तर मापन गर्न क्याथोडका कणमध्ये कम्तीमा ६० प्रतिशत भाग इलेक्ट्रोलाइट कणसँग सम्पर्कमा रहनुपर्ने मापदण्डसमेत प्रस्ताव गरेको छ । यस्तो सम्पर्क कायम भएमा ब्याट्रीभित्र आयनको आवतजावत सहज हुने र लामो समयसम्म क्षमता जोगाउन सहयोग पुग्ने उल्लेख छ ।

चिनियाँ ब्याट्रीसम्बन्धी प्रकाशन लिब्याट्री डट नेटका अनुसार बीवाईडीले सन् २०२७ देखि दोहोरो इलेक्ट्रोलाइट क्याथोड भएका सोलिड–स्टेट ब्याट्री सेलको सीमित उत्पादन सुरु गर्ने लक्ष्य राखेको छ । प्रारम्भिक चरणमा तयार भएका सेललाई बाहिरी भाग छोपिएका परीक्षण गाडीमा राखेर सडक तथा दीर्घकालीन प्रयोगसम्बन्धी मूल्याङ्कन गरिनेछ ।

तर सीमित परीक्षण उत्पादन सुरु हुनु र सर्वसाधारणले किन्न सक्ने गाडीमा यो ब्याट्री उपलब्ध हुनु एउटै कुरा होइन । क्याटलका अध्यक्षले पनि इन्जिनियरिङ जटिलता, उत्पादन लागत र ठूलो परिमाणमा समान गुणस्तर कायम गर्ने चुनौतीका कारण सोलिड–स्टेट ब्याट्रीको व्यापक प्रयोग हुन अझै केही वर्ष लाग्ने बताएका छन् ।

यो प्रविधि सफल भएमा समान तौल र आकारको ब्याट्रीबाट अहिलेभन्दा बढी ऊर्जा भण्डारण गर्न सकिनेछ । ठोस इलेक्ट्रोलाइटका कारण अत्यधिक ताप उत्पन्न हुने जोखिम कम हुनुका साथै विद्युतीय गाडीको रेन्ज र चार्ज–डिस्चार्ज क्षमता पनि सुधार हुन सक्छ । तर एक हजार पाँच सयदेखि दुई हजार किलोमिटरसम्म रेन्ज दिने दाबीलाई तत्काल बजारमा उपलब्ध हुने वास्तविकता मानेर हेर्न भने हतार हुनेछ ।

नेपालमा बीवाईडीका विद्युतीय गाडीको उपस्थिति बलियो बन्दै गएको अवस्थामा कम्पनीको नयाँ ब्याट्री विकासले यहाँका उपभोक्ताको समेत चासो तान्न सक्छ । यद्यपि नेपालजस्तो बजारमा यसको प्रभाव देखिन उत्पादन लागत, व्यावसायिक प्रयोग, अन्तर्राष्ट्रिय निर्यात र गाडीको मूल्यजस्ता धेरै चरण पार गर्नुपर्नेछ ।

बीवाईडीका पछिल्ला पेटेन्टले सोलिड–स्टेट ब्याट्रीको व्यावसायिक यात्रा नजिकिँदै गएको संकेत अवश्य दिएका छन् । तर अहिलेका लागि यो बजारमा तुरुन्त आउने तयार उत्पादनभन्दा पनि भविष्यको विद्युतीय गाडीलाई सुरक्षित, हलुका र बढी रेन्जयुक्त बनाउने दिशामा चालिएको महत्त्वपूर्ण प्राविधिक कदम हो ।