नमुना परीक्षणमा सात गाडीको विवरण नमिलेपछि चीनमा गुणस्तरमाथि कडाइ

काठमाडौँ । तीव्र गतिमा नयाँ मोडल बजारमा ल्याइरहेको विश्वकै ठूलो अटो बजारमा अब गाडीको आकर्षक डिजाइन, लामो रेन्ज र कम मूल्य मात्र पर्याप्त नहुने भएको छ । कम्पनीले सरकारी निकायमा पेस गरेको विवरण र ग्राहकसम्म पुग्ने वास्तविक गाडीबीच कुनै फरक छ कि छैन भन्ने विषयमा समेत कडा निगरानी सुरु भएको हो ।

चीनमा गरिएको नमुना परीक्षणमा सात कम्पनीका सातवटा नयाँ ऊर्जा गाडीमा सरकारी अभिलेखसँग नमिल्ने विवरण भेटिएको छ । परीक्षणमा यात्रुवाहक गाडीदेखि विद्युतीय बस, ट्रक र अन्य कमर्सियल गाडीसम्म समेटिएका थिए ।

परीक्षणमा परेको गिली सिङयुआनको नमुना गाडीको ह्विलबेस सरकारी विवरणमा उल्लेख गरिएको मापनसँग मेल खाएन । वास्तविक ह्विलबेस र कम्पनीले घोषणा गरेको मापनबीचको अन्तर स्वीकृत एक प्रतिशत सीमाभन्दा बढी भेटिएको हो ।

यसैगरी, बीवाईडी छिन एल डीएम–आईको नमुना प्लग–इन हाइब्रिड गाडीले चार्ज सस्टेनिङ मोडमा कम्पनीले सरकारी अभिलेखमा घोषणा गरेको भन्दा बढी इन्धन खपत गरेको पाइएको छ । यद्यपि वास्तविक खपत कति आयो र घोषित विवरणभन्दा कति बढी थियो भन्ने तथ्य सार्वजनिक गरिएको छैन ।

चीनको उद्योग तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको सन् २०२५ को नयाँ ऊर्जा सवारी उत्पादन–एकरूपता परीक्षणमा यी समस्या भेटिएका हुन् । मन्त्रालयले गाडीका व्यापारिक नामभन्दा उत्पादन संकेत नम्बर उल्लेख गरेको थियो । ती नम्बरलाई अघिल्ला सरकारी अभिलेखसँग मिलाउँदा सम्बन्धित यात्रुवाहक गाडी गिली सिङयुआन र बीवाईडी छिन एल डीएम–आई भएको खुलेको हो ।

यो परीक्षणले दुई कम्पनीका सबै गाडी असुरक्षित वा गुणस्तरहीन भएको पुष्टि भने गर्दैन । समस्या परीक्षणका लागि छनोट गरिएका नमुना गाडीमा देखिएको हो । गिलीको हकमा स्वीकृत विवरणभन्दा फरक ह्विलबेस र बीवाईडीको हकमा घोषितभन्दा बढी इन्धन खपत भेटिएकाले यसलाई दुर्घटना सुरक्षा परीक्षणमा भएको असफलताका रूपमा बुझ्न मिल्दैन ।

व्यावसायिक गाडीमा भेटिए गम्भीर सुरक्षा कमजोरी

प्रत्यक्ष रूपमा अनिवार्य सुरक्षा मापदण्ड पूरा नगरेका गाडी भने दुईवटा विद्युतीय कमर्सियल गाडी हुन् । फोसान फेइचीले उत्पादन गरेको विद्युतीय बसको आपत्कालीन झ्याल आवश्यक मापदण्डभन्दा सानो भेटिएको छ ।

सिचुआन नानजुनको विद्युतीय टिपरमा राखिएको साइड तथा पछाडिको सुरक्षा संरचनाले राष्ट्रिय मापदण्ड पूरा गर्न सकेन । यी संरचना दुर्घटनाका बेला साना गाडी, साइकल तथा पैदल यात्रुलाई ठूलो गाडीमुनि पस्नबाट जोगाउन महत्त्वपूर्ण मानिन्छन् ।

अन्य नमुना गाडीमा निर्देशन पुस्तिका नभएको, सरकारी विवरणभन्दा फरक कम्पनीको टायर प्रयोग गरिएको, रियल टाइम मोनिटरिङ उपकरणको मोडल नमिलेको तथा गाडीको उचाइ स्वीकृत सीमाभन्दा फरक भएको समस्या भेटिएको छ ।

देशभर एक वर्षे गुणस्तर अभियान

नमुना परीक्षणको विवरण सार्वजनिक हुनुभन्दा एक दिनअघि चीनका चार सरकारी निकायले देशभर एक वर्ष चल्ने सवारी उत्पादन–एकरूपता तथा गुणस्तर सुधार अभियान घोषणा गरेका थिए । अभियानमा गाडी उत्पादकसँगै मुख्य पार्ट्स आपूर्तिकर्ता र परीक्षण गर्ने संस्थासमेत समेटिनेछन् ।

अभियानअन्तर्गत उत्पादनमा आएका गाडीको विवरण सरकारी स्वीकृतिसँग मिले–नमिलेको, गाडी र पार्ट्सको रिलायबिलिटी तथा ड्युराबिलिटी, नयाँ टेक्नोलोजीको पर्याप्त परीक्षण र कम्पनीको गुणस्तर नियन्त्रण क्षमता जाँच गरिनेछ ।

एड्भान्स्ड ड्राइभर असिस्टेन्स सिस्टम, साइबर सुरक्षा, डाटा सुरक्षा, सफ्टवेयर अपडेट, दुर्घटना निगरानी तथा आपत्कालीन प्रतिक्रिया क्षमतासमेत इन्स्पेक्सनको दायरामा राखिएको छ । कम्पनीको आन्तरिक जाँचमा सुरक्षा कमजोरी भेटिए तत्काल जानकारी गराएर गाडी फिर्ता बोलाउने योजना बुझाउनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

चिनियाँ नियामकले समस्याको गम्भीरताअनुसार सम्बन्धित कम्पनीलाई सुधार गर्न निर्देशन दिने, गाडीको सरकारी स्वीकृति स्थगित वा खारेज गर्ने र कन्फर्मिटी सर्टिफिकेटको इलेक्ट्रोनिक विवरण पठाउन रोक लगाउनेसम्मका कदम चाल्न सक्ने जनाएको छ । तर बीवाईडी र गिलीमाथि कुन कारबाही गरिएको हो भन्ने छुट्टै खुलाइएको छैन ।

नेपालका लागि किन महत्त्वपूर्ण ?

नेपाली बजारमा चीनबाट आयात हुने विद्युतीय तथा नयाँ ऊर्जा गाडीको हिस्सा तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । यस्तो अवस्थामा उत्पादकले घोषणा गरेको रेन्ज, आकार, इन्धन खपत, सुरक्षा उपकरण र ग्राहकले पाउने वास्तविक गाडीबीच समानता हुनु नेपाली ग्राहकका लागि पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।

मूल बजारमै उत्पादनको गुणस्तर र सरकारी विवरणमाथि निगरानी बढ्दा नेपालसहित निर्यात बजारमा पठाइने गाडीको गुणस्तर नियन्त्रण बलियो हुने अपेक्षा गर्न सकिन्छ । तर चीनमा स्वीकृत भएको आधारमा मात्रै नेपाल आउने प्रत्येक गाडीको गुणस्तर स्वतः प्रमाणित भएको मान्न भने मिल्दैन ।

नेपालमा आयातका क्रममा अधिकांश गाडीको कागजी विवरण हेर्ने अभ्यास छ । नियमित नमुना परीक्षण, सफ्टवेयर तथा सुरक्षा फिचरको पुष्टि र आयातकर्ताले घोषणा गरेको स्पेसिफिकेसन वास्तविक गाडीसँग मिलेको छ कि छैन भन्ने इन्स्पेक्सन अझै प्रभावकारी बन्न सकेको छैन ।

चीनको पछिल्लो अभियानले तीव्र उत्पादन र मूल्य प्रतिस्पर्धाबीच गाडीको गुणस्तर तथा सुरक्षा कमजोर हुन नदिन नियामक सक्रिय भएको सन्देश दिएको छ । यसले नयाँ मोडल छिटो बजारमा ल्याउने होडमा रहेका उत्पादकलाई सरकारी अभिलेखमा आकर्षक विवरण देखाउने मात्र नभई उत्पादन हुने प्रत्येक गाडीमा त्यसलाई कायम राख्न दबाब बढाउनेछ ।