ईभी र पीएचईभी एउटै होइनन्, यस्ता छन् दुवैका विशेषता

नेपालमा पछिल्ला केही वर्षयता विद्युतीय सवारी (ईभी–EV) को लोकप्रियता उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ । बजारमा विभिन्न ब्रान्डका नयाँ–नयाँ ईभी सार्वजनिक भइरहेका छन् । तर, पूर्ण विद्युतीय सवारीसँगै विश्व बजारमा लोकप्रिय बन्दै गएको अर्को प्रविधि प्लग–इन हाइब्रिड इलेक्ट्रिक भेहिकल (पीएचईभी–PHEV) भने नेपालमा अझै सीमित संख्यामा मात्रै उपलब्ध छ । यही कारण धेरै उपभोक्तामा ईभी र पीएचईभीबीच वास्तवमा के फरक छ भन्ने जिज्ञासा देखिन्छ ।

नाम सुन्दा दुवै विद्युतीय सवारीजस्तै लागे पनि यी दुई प्रविधिको सञ्चालन प्रणाली भने फरक छ । ईभी पूर्ण रूपमा विद्युतबाट चल्ने सवारी हो । यसमा पेट्रोल वा डिजेल इन्जिन हुँदैन । ब्याट्रीमा सञ्चित विद्युतको सहायताले मोटर ले गाडी चलाउँछ । ब्याट्री सकिएपछि पुनः चार्ज गर्नुपर्छ ।

पीएचईभीमा भने ठूलो ब्याट्रीसँगै पेट्रोल इन्जिन पनि हुन्छ । सामान्यतया सुरुका केही दर्जन किलोमिटर गाडी केवल विद्युतबाट चल्छ । त्यसपछि ब्याट्रीको चार्ज घटेपछि पेट्रोल इन्जिन आफैं सक्रिय भएर सवारी सञ्चालन गर्छ । त्यसैले यसलाई विद्युत र पेट्रोल दुवै प्रयोग गर्ने प्रविधिका रूपमा बुझ्न सकिन्छ ।

सञ्चालनको सबैभन्दा ठूलो फरक 

ईभी प्रयोग गर्दा चार्जिङ अनिवार्य हुन्छ । घर, कार्यालय वा सार्वजनिक चार्जिङ स्टेशनबाट ब्याट्री चार्ज गरेपछि मात्रै सवारी चलाउन सकिन्छ ।

तर पीएचईभीमा चार्जिङ सुविधा नभए पनि यात्रा रोकिँदैन । ब्याट्री सकिएपछि पेट्रोल इन्जिनले गाडी चलाइरहन्छ । त्यसैले लामो दूरीको यात्रामा चार्जिङको चिन्ता कम हुने यसको मुख्य विशेषता हो ।

रेन्जमा कस्तो अन्तर ?

हाल बजारमा उपलब्ध अधिकांश ईभीले एकपटक पूर्ण चार्जमा करिब ३५० देखि ६०० किलोमिटरसम्म यात्रा गर्न सक्छन् ।

यता पीएचईभीले भने सामान्यतया ३० देखि ८० किलोमिटरसम्म मात्रै पूर्ण विद्युतबाट यात्रा गर्न सक्छ । त्यसपछि पेट्रोल इन्जिन सञ्चालनमा आउने भएकाले कुल यात्रा दूरी भने धेरै लामो हुन सक्छ ।

मर्मत र सञ्चालन खर्च

ईभीमा इन्जिन, इन्जिन आयल, एग्जस्ट प्रणाली वा स्पार्क प्लग नहुने भएकाले यसको मर्मत खर्च सामान्यतया कम हुन्छ । साथै, प्रतिकिलोमिटर सञ्चालन खर्च पनि विद्युतका कारण निकै कम पर्छ ।

पीएचईभीमा भने विद्युत प्रणालीसँगै पेट्रोल इन्जिन पनि भएकाले इन्जिनसम्बन्धी नियमित मर्मत आवश्यक पर्छ । यद्यपि दैनिक छोटो दूरी विद्युतमै चलाउन सके इन्धन खर्च उल्लेखनीय रूपमा घटाउन सकिन्छ ।

नेपालमा किन कम छन् पीएचईभी ?

नेपालको अटो बजारमा अहिले अधिकांश कम्पनीले पूर्ण विद्युतीय मोडललाई प्राथमिकता दिएका छन् । सरकारको कर नीति, चार्जिङ पूर्वाधारको विस्तार र उपभोक्ताको बढ्दो आकर्षणका कारण ईभीको आयात उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ ।

यता पीएचईभीका विकल्प भने सीमित छन् । केही प्रिमियम ब्रान्डले मात्रै यस्ता मोडल उपलब्ध गराएका छन् । त्यसैले नेपाली बजारमा ईभीको तुलनामा पीएचईभी अझै दुर्लभ प्रविधिका रूपमा रहेको छ ।

कुन रोज्ने ?

यदि तपाईं नियमित रूपमा घर वा कार्यालयमा चार्ज गर्न सक्नुहुन्छ र अधिकांश यात्रा शहरभित्र सीमित हुन्छ भने ईभी बढी उपयुक्त विकल्प हुन सक्छ । यसको सञ्चालन खर्च कम हुन्छ र मर्मत पनि सरल हुन्छ ।

तर बारम्बार लामो दूरीको यात्रा गर्नुहुन्छ, चार्जिङ पूर्वाधारप्रति अझै ढुक्क हुनुहुन्न वा विद्युत र पेट्रोल दुवैको सुविधा चाहनुहुन्छ भने पीएचईभी राम्रो विकल्प बन्न सक्छ ।

निष्कर्ष

नेपालमा अहिले पीएचईभीका विकल्प धेरै नभए पनि यसको प्रविधि बुझ्नु महत्त्वपूर्ण छ । किनकि विश्व अटो उद्योगमा ईभी र पीएचईभी दुवै प्रविधि समानान्तर रूपमा अघि बढिरहेका छन् । यी दुईबीचको मुख्य अन्तर बुझ्न सके आफ्नो आवश्यकता र प्रयोगअनुसार भविष्यमा सही सवारी छनोट गर्न उपभोक्तालाई सहज हुनेछ ।