१ लाख ४५ हजार किमिपछि ईभीको फेलियर रेट १६.५ प्रतिशत, पेट्रोलको २२.१ प्रतिशत
काठमाडौं । धेरै किलोमिटर कुदेको ईभी किन्नु जोखिमपूर्ण हुन्छ ? ब्याट्री फेर्नुपर्ने डर र रिसेल भ्यालु घट्ने चिन्ताका कारण पुरानो ईभी हेर्दा धेरै ग्राहकको ध्यान गाडीको अवस्थाभन्दा पहिले ओडोमिटरमा पुग्छ । तर बेलायतका ४ करोड ७४ लाख एमओटी परीक्षणको विश्लेषणले हाई–माइलेज पुगेका ईभी रोडवर्दिनेसका आधारमा समान उमेरका पेट्रोल गाडीभन्दा कमजोर नदेखिएको रोचक तथ्य अघि सारेको छ ।
ब्रिटिस भेहिकल रेन्टल एन्ड लिजिङ
एसोसिएसनले गराएको र स्वतन्त्र ट्रान्सपोर्ट रिसर्च संस्था न्यु अटोमोटिभले गरेको
अध्ययनमा ९० हजारदेखि १ लाख २० हजार माइल अर्थात् करिब १ लाख ४५ हजारदेखि १ लाख ९३
हजार किलोमिटर कुदेका तीनदेखि आठ वर्ष पुराना गाडी तुलना गरिएको थियो । यस समूहमा
ईभीको एमओटी फेलियर रेट १६.५ प्रतिशत र पेट्रोल गाडीको २२.१ प्रतिशत देखियो । यस
आधारमा हाई–माइलेज पुगेका ईभी पेट्रोल गाडीभन्दा करिब २५ प्रतिशत कम फेल भएका हुन्
।
१ लाख २० हजार माइल अर्थात् करिब १
लाख ९३ हजार किलोमिटरभन्दा बढी कुदेका गाडीमा अन्तर अझ फराकिलो देखिएको छ । यस्तो
दूरी पार गरेका ईभीमध्ये १६ प्रतिशत एमओटीमा फेल हुँदा पेट्रोल गाडीको फेलियर रेट
२३.५ प्रतिशत थियो । तर कम माइलेजमा भने दुई प्रविधिबीच ठूलो अन्तर देखिएन । २०
हजारदेखि ४० हजार माइलसम्म ईभीको फेलियर रेट १२ प्रतिशत र पेट्रोल गाडीको ११.७
प्रतिशत थियो । अध्ययनअनुसार करिब ६० हजार माइलपछि ईभीको फेलियर रेट लगभग १६
प्रतिशत आसपास स्थिर हुँदा पेट्रोल तथा डिजेल गाडीको दर बढ्दै गएको देखिन्छ ।
यसको एउटा सम्भावित कारण ईभीको
ड्राइभट्रेनमा मुभिङ पार्ट्स कम हुनु हो । पेट्रोल गाडीमा इन्जिन, गियरबक्स, फ्युल
सिस्टम र एक्जस्टसँग सम्बन्धित धेरै मेकानिकल तथा सहायक पार्ट्स हुन्छन् । ईभीमा
यीमध्ये धेरै सिस्टम हुँदैनन् । उमेर र माइलेज बढ्दै जाँदा मर्मत आवश्यक पर्ने
मेकानिकल पार्ट्स कम हुनु ईभीका पक्षमा देखिन सक्छ । तर एमओटीले इन्जिन, क्लच वा
गियरबक्सको भित्री अवस्था पनि परीक्षण गर्दैन । त्यसैले यो तथ्याङ्कलाई सम्पूर्ण
ड्राइभट्रेनको प्रत्यक्ष लाइफ टेस्टभन्दा रोडवर्दिनेसमा देखिएको तुलनात्मक ढाँचाका
रूपमा बुझ्नुपर्छ ।
एमओटी
पास हुनु ब्याट्री स्वस्थ हुनु होइन
एमओटी बेलायतमा गरिने अनिवार्य रोडवर्दिनेस
टेस्ट हो । यसले ब्रेक, टायर, सस्पेन्सन, स्टेयरिङ, लाइट, देखिने वायरिङ र
सुरक्षासँग सम्बन्धित विभिन्न पार्ट्सले कानुनी मापदण्ड पूरा गर्छन् कि गर्दैनन्
भनेर जाँच्छ । ईभीको हाई–भोल्टेज ब्याट्री बाहिरबाट देखिने अवस्थामा लिकेज वा
क्षति जाँच्न सकिए पनि यसको वास्तविक ब्याट्री हेल्थ, बाँकी क्षमता, डिग्रेडेसन,
सेल ब्यालेन्स वा चार्जिङ पर्फर्मेन्स परीक्षण गरिँदैन ।
त्यसैले अध्ययनले ‘ईभीको ब्याट्री
पेट्रोल इन्जिनभन्दा टिकाउ प्रमाणित भयो’ भनेको होइन । यसले हाई–माइलेज पुगेका ईभी
रोडवर्दिनेस टेस्टमा पेट्रोल गाडीभन्दा बढी फेल भएनन् भन्ने देखाएको हो । कुनै
ईभीले एमओटी पास गरे पनि नयाँ हुँदाको तुलनामा यसको रेन्ज कति घटेको छ, फास्ट
चार्जिङ कस्तो छ वा भविष्यमा ब्याट्री मर्मत आवश्यक पर्छ कि पर्दैन भन्ने छुट्टै
परीक्षण गर्नुपर्छ ।
ईभी सबै पक्षमा अगाडि देखिएको पनि छैन
। अध्ययनमा ईभीमा पेट्रोल गाडीको तुलनामा झन्डै दोब्बर टायरसम्बन्धी समस्या
भेटिएको छ । गाडीको तौल, तत्काल उपलब्ध हुने टर्क र टायरको प्रकारले यसमा भूमिका
खेल्न सक्छन् । पुराना तर कम कुदेका केही ईभीमा फ्रिक्सन ब्रेकसम्बन्धी समस्या पनि
बढी देखियो । रिजेनेरेटिभ ब्रेकिङले सामान्य डिस्क ब्रेकको प्रयोग घटाउँदा लामो
समयसम्म पर्याप्त प्रयोग नभएको ब्रेकमा खिया लाग्ने वा जाम हुने जोखिम बढ्न सक्ने
अनुसन्धानकर्ताको व्याख्या छ ।
नेपालमा
पुरानो ईभी किन्दा के हेर्ने ?
नेपालमा सुरुवाती चरणमा बिक्री भएका
ईभी बिस्तारै सेकेन्डह्यान्ड बजारमा आउँदै छन् । यहाँ ओडोमिटरमा देखिएको किलोमिटर
मात्र हेरेर राम्रो वा खराब छुट्याउनु अझ जोखिमपूर्ण हुन्छ । पहाडी सडक, लगातार
उकालो–ओरालो, खराब बाटो, टायरको अवस्था, एक्सिडेन्ट हिस्ट्री, ब्याट्रीमा लागेको
बाहिरी क्षति, नियमित सर्भिस र चार्जिङ बानीले दुई समान माइलेजका ईभीको अवस्था फरक
बनाउन सक्छन् ।
पुरानो ईभी किन्दा सामान्य मेकानिकल
इन्स्पेक्सनसँगै ब्याट्री हेल्थ रिपोर्ट, बाँकी वारेन्टी, वास्तविक रेन्ज, एसी तथा
डिसी चार्जिङ, ब्याट्रीको थर्मल म्यानेजमेन्ट, अन्डरबडी प्रोटेक्सन र एरर कोड
जाँच्नुपर्छ । ब्रेक डिस्कमा खिया, टायरको असमान घिसावट र सस्पेन्सनको अवस्था पनि
छुटाउनु हुँदैन । आयातकर्ता वा सर्भिस सेन्टरले ब्याट्री हेल्थ प्रमाणित गर्ने
स्पष्ट सिस्टम नदिएसम्म ग्राहकले ड्यासबोर्डमा देखिने रेन्जलाई मात्र प्रमाण
मान्नु उचित हुँदैन ।
बेलायतको तथ्याङ्कले धेरै कुदेको ईभी
स्वतः काम नलाग्ने हुन्छ भन्ने धारणा कमजोर बनाएको छ । तर यसले ब्याट्री लाइफबारे
अन्तिम उत्तर दिएको छैन । पुरानो ईभीको मूल्याङ्कन गर्दा माइलेज एउटा सूचना मात्र
हो—गाडीको रोडवर्दिनेस, ब्याट्रीको वास्तविक हेल्थ, सर्भिस हिस्ट्री र उपलब्ध सर्भिस
सपोर्ट जोडेर हेरेपछि मात्र त्यसको अवस्था र उचित मूल्य थाहा हुन्छ ।
