ईभीमा आगलागीको जोखिम घटाउन के–के जाँच गर्ने ?

काठमाडौं । ईभीमा आगो लागेपछि ढोका कसरी खोल्ने र सुरक्षित रूपमा कसरी बाहिर निस्कने भन्ने जानकारी महत्त्वपूर्ण छ । तर ईभी सुरक्षा आगो लागेपछि मात्र सुरु हुँदैन । तल्लो भागमा लागेको ठक्कर, गहिरो पानीमा डुबान, असामान्य ताप वा कुलिङ प्रणालीको समस्याले जोखिम बढाउन सक्छ । यद्यपि हरेक खराबीले चालकले चिन्न सक्ने पूर्वसंकेत दिन्छ भन्ने ग्यारेन्टी हुँदैन ।

ईभी मालिकले सबैभन्दा पहिले आफ्नो गाडीमा एलएफपी, एनएमसी वा एनसीएमध्ये कुन ब्याट्री प्रयोग भएको छ भन्ने बुझ्नुपर्छ । एलएफपी ब्याट्री सामान्यतः उच्च तापक्रममा तुलनात्मक रूपमा स्थिर मानिन्छ भने निकलयुक्त ब्याट्रीले कम तौल र आकारमा बढी ऊर्जा भण्डारण गर्न सक्छ । तर एलएफपीमा आगलागी हुँदै हुँदैन वा अर्को रसायन असुरक्षित नै हुन्छ भन्ने होइन । सुरक्षा ब्याट्रीको रसायनसँगै सेलको गुणस्तर, प्याकको संरचना, ताप व्यवस्थापन र सफ्टवेयरमा निर्भर हुन्छ ।

ईभीमा ब्याट्रीबाट आएको विद्युत् उच्च भोल्टेज नियन्त्रण प्रणाली हुँदै इन्भर्टरसम्म पुग्छ । इन्भर्टरले मोटरका लागि आवश्यक विद्युत् नियन्त्रण गर्छ र मोटरले त्यसलाई यान्त्रिक शक्तिमा बदलेर पाङ्ग्रा घुमाउँछ । यसबीच बीएमएसले ब्याट्रीको तापक्रम, भोल्टेज, करेन्ट र चार्जको अवस्था निगरानी गर्छ भने कन्ट्याक्टर र फ्युजले आवश्यक पर्दा उच्च भोल्टेजको प्रवाह रोक्न सहयोग गर्छन् ।

ठूलो करेन्ट प्रवाह हुने कनेक्टर वा तारमा सानो अतिरिक्त प्रतिरोधले पनि उल्लेख्य ताप उत्पन्न गर्न सक्छ । उदाहरणका लागि, २०० एम्पियर करेन्ट बगिरहेको जोडमा ०.०१ ओम प्रतिरोध भए सैद्धान्तिक रूपमा ४०० वाट ताप पैदा हुन्छ । वास्तविक गाडीमा करेन्ट निरन्तर एउटै नहुने भए पनि खुकुलो कनेक्टर, क्षय लागेको टर्मिनल वा कमजोर केबल जोडमा ताप केन्द्रित हुन सक्छ । जलेको गन्ध, असामान्य तातोपन वा बारम्बार चार्जिङ समस्या देखिए त्यसलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन ।

ईभीको तल्लो भाग ठूलो ढुंगा वा सडकको सतहमा ठोकिएपछि बाहिर सामान्य देखिँदैमा ब्याट्री सुरक्षित छ भन्न सकिँदैन । ब्याट्री आवरण, उच्च भोल्टेज केबल, कनेक्टर, कुलिङ लाइन वा विद्युतीय इन्सुलेसन भित्रबाट प्रभावित हुन सक्छ । अमेरिकी राष्ट्रिय राजमार्ग यातायात सुरक्षा प्रशासनले पनि भौतिक रूपमा क्षतिग्रस्त उच्च भोल्टेज ब्याट्रीबाट आगो वा ज्वलनशील ग्यास तत्काल अथवा ढिलो निस्कन सक्ने चेतावनी दिएको छ । ठूलो ठक्करपछि बडी मात्र नभई ब्याट्री र उच्च भोल्टेज प्रणाली जाँच गराउनु उपयुक्त हुन्छ ।

सामान्य वर्षा र सडकका साना पानीका छिटा सहने गरी ईभीका विद्युतीय प्रणाली सुरक्षित बनाइएका हुन्छन् । तर गाडी गहिरो पानीमा डुबेको, लामो समय पानीमा बसेको वा पानी ब्याट्री प्याकसम्म पुगेको शंका भए गाडी स्टार्ट भयो भन्दैमा सबै ठीक छ भन्न मिल्दैन । यस्तो गाडी आफैँ चार्ज वा सञ्चालन नगरी उच्च भोल्टेज पृथकीकरण, ब्याट्री आवरण र कनेक्टर आधिकारिक सर्भिस सेन्टरबाट जाँच गराउनुपर्छ । विशेषगरी नुनिलो पानी ब्याट्री प्याकभित्र पसे ढिलो गरी पनि सर्ट सर्किट र आगलागी हुन सक्ने जोखिम रहन्छ ।

जोखिम हुँदा के सम्झने ?

ब्याट्रीको ताप व्यवस्थापन हावा, तरल पदार्थ वा रेफ्रिजरेन्टमा आधारित हुन सक्छ । त्यसैले कुल्यान्ट परिवर्तन गर्दा उत्पादकले तोकेको सही प्रकार प्रयोग भएको, चुहावट नभएको र पम्प तथा प्रवाह ठीक रहेको सुनिश्चित गर्नुपर्छ । तापक्रमको एउटै अंकभन्दा विभिन्न सेन्सरबीचको तापान्तर बारम्बार असामान्य देखिनु बढी अर्थपूर्ण हुन सक्छ, तर ४ डिग्री सेल्सियसलाई सबै ईभीमा लागू हुने खतराको निश्चित सीमा मान्न मिल्दैन । पानी वा ठूलो ठक्करपछि सर्भिस सेन्टरसँग तापक्रम, सेल वा मोड्युल भोल्टेज, उच्च भोल्टेज पृथकीकरण र कुलिङ प्रणाली जाँचिएको हो कि होइन सोध्न सकिन्छ । यी सबै डेटा चालकले आफैँ हेर्न पाउँछन् भन्ने हुँदैन । धुवाँ, सुसाउने आवाज, असामान्य गन्ध, चुहावट, अत्यधिक ताप वा ब्याट्री चेतावनी देखिए गाडीबाट तत्काल बाहिरिएर सुरक्षित दूरीमा जानु र आपत्कालीन सहयोग माग्नु आवश्यक हुन्छ ।