ई–स्कुटरमा ग्राहकले फिचर होइन, ढुक्क हुने आधार खोज्न थाले

काठमाडौं । ठूलो स्क्रिन, मोबाइल एप र लामो रेन्जको दाबीले विद्युतीय स्कुटर बजारमा कुनै समय स्टार्टअपहरूको दबदबा बनाएको थियो । तर बजार विस्तारसँगै ग्राहकको प्राथमिकता फेरिएको छ । अहिले नयाँ फिचरभन्दा स्कुटर बिग्रिए कहाँ बनाउने, स्पेयर पार्ट्स पाइन्छ कि पाइँदैन र वारेन्टी कसले कार्यान्वयन गर्छ भन्ने प्रश्न निर्णायक बन्न थालेका छन् ।

भारतको अगस्ट २०२६ को रिटेल बिक्रीमा टीभीएस ४८ हजार ९३८ युनिटसहित पहिलो र बजाज ४१ हजार ११४ युनिटसहित दोस्रो स्थानमा रहे । बजाजको बिक्री अघिल्लो वर्षको तुलनामा २३६ प्रतिशत बढ्दा टीभीएसले ९१ प्रतिशत वृद्धि हासिल गर्‍यो । एथरको बिक्री ४९.७ प्रतिशत र हिरोअन्तर्गतको भिडाको ३८ प्रतिशत बढ्यो भने ओला २९ प्रतिशत घटेर करिब १३ हजार ८५० युनिटमा सीमित भयो ।

फेडेरेसन अफ अटोमोबाइल डिलर्स एसोसिएसन्सको तथ्याङ्कले ई–स्कुटर बजारमा शक्ति–सन्तुलन बदलिएको देखाउँछ । बजाज, टीभीएस र हिरोसँग पहिलेदेखि नै डिलर, वर्कसप, टेक्निसियन र स्पेयर पार्ट्स आपूर्तिको फराकिलो सञ्जाल छ । नयाँ सहरमा विद्युतीय स्कुटर पुर्‍याउँदा उनीहरूले सम्पूर्ण संरचना शून्यबाट बनाउनुपरेन ।

स्टार्टअपहरूले अनलाइन बुकिङ, डिजिटल फिचर र कम्पनीद्वारा सञ्चालित सीमित बिक्री केन्द्रबाट बजारमा छिटो प्रवेश गरे । तर बिक्री बढेकै गतिमा सर्भिस क्षमता विस्तार गर्न नसक्दा समस्या देखियो । दैनिक प्रयोग हुने दुईपाङ्ग्रे सवारीका ग्राहकका लागि सयौँ किलोमिटर टाढाको सर्भिस सेन्टरभन्दा आफ्नै सहरमा उपलब्ध वर्कसप बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।

बजाजले दशकौँ पुरानो चेतक नामलाई विद्युतीय युगमा फर्काएर ब्रान्ड भरोसाको लाभ लियो । परिचित डिजाइन, धातुको बाहिरी संरचना, फरक मूल्यका संस्करण र विस्तारित बिक्री सञ्जालले यसको पहुँच बढाए । टीभीएसले पनि पारिवारिक स्कुटरजस्तै देखिने आईक्युबलाई विभिन्न ब्याट्री क्षमता र मूल्यमा उपलब्ध गराउँदै फरक बजेटका ग्राहक समेट्यो ।

पुराना कम्पनी अगाडि आउँदैमा सबै स्टार्टअप कमजोर भएका भने होइनन् । एथरको ४९.७ प्रतिशत वृद्धिले उत्पादनको गुणस्तर, चार्जिङ सञ्जाल र बिक्रीपछिको सेवामा लगानी गर्ने नयाँ कम्पनी पनि बजारमा टिक्न सक्ने देखाउँछ । ओलाको गिरावट भने आक्रामक मूल्य र आकर्षक फिचरले मात्रै दीर्घकालीन सफलता सुनिश्चित नगर्ने उदाहरण बनेको छ । सर्भिसमा ढिलाइ, दर्तासम्बन्धी समस्या र ग्राहकका गुनासाले यसको बिक्रीमा दबाब पारेका छन् ।

नेपालमा पनि यो परिवर्तन अर्थपूर्ण छ । जगदम्बा मोटर्सले टीभीएस आईक्युब, वैद्य इनर्जीले एथर ४५०एस, ४५०एक्स र रिज्टा तथा सीजी मोटर्सले भिडा भीएक्स२ गो र भीएक्स२ प्लस बिक्री गर्दै आएका छन् । बजाजको आधिकारिक वितरक हंसराज हुलासचन्द एन्ड कम्पनी भए पनि चेतकको नेपाली बजार उपस्थिति अझै सीमित छ ।

नेपालको सानो बजारमा वितरक परिवर्तन, स्पेयर पार्ट्स अभाव वा वारेन्टी विवाद हुँदा स्कुटर लामो समय थन्किन सक्छ । त्यसैले भारतमा पुराना कम्पनीको बढ्दो प्रभाव नयाँ प्रविधिको हार होइन । ई–स्कुटर बजार प्रारम्भिक आकर्षणबाट सर्भिस, विश्वसनीयता र दीर्घकालीन भरोसाले बिक्री निर्धारण गर्ने चरणमा पुगेको परिणाम हो ।