ब्याट्रीभन्दा कम चर्चा हुने ईभीको मुटु: किन बिग्रन्छ र कसरी जोगाउने ?

ब्याट्री मात्र होइन, ईभीको मोटर पनि जोगाउनुस्, नत्र मर्मत खर्च महँगो पर्न सक्छ !

काठमाडौं । विद्युतीय गाडी किन्दा अधिकांशको ध्यान ब्याट्रीमा केन्द्रित हुन्छ । कतिसम्म चार्ज गर्ने, छिटो चार्जर धेरै प्रयोग गर्ने कि नगर्ने, ब्याट्रीको आयु कसरी बढाउने भन्ने विषयमा धेरै चर्चा पनि हुन्छ । तर गाडीलाई वास्तवमै अगाडि बढाउने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भाग अर्थात् मोटर को हेरचाह भने धेरै चालकको प्राथमिकतामा पर्दैन । मोटरमा समस्या आउने सम्भावना कम भए पनि एकपटक गम्भीर खराबी देखिए मर्मत खर्च महँगो पर्न सक्छ । त्यसैले सुरुदेखि नै यसको सही हेरचाह गर्नु आवश्यक हुन्छ ।

विद्युतीय गाडीमा मोटरलाई प्रायः 'मुटु' को रूपमा लिइन्छ । ब्याट्रीले ऊर्जा सञ्चित गर्छ भने त्यही ऊर्जालाई गतिमा रूपान्तरण गरेर पाङ्ग्रासम्म पुर्‍याउने काम मोटरले गर्छ । आधुनिक ईभी मोटर निकै भरपर्दो मानिए पनि गलत प्रयोग, बेवास्ता वा समयमै मर्मत नगर्दा यसको आयु छोटिन सक्छ ।

मोटर किन बिग्रन्छ ?

धेरैको धारणा हुन्छ कि मोटर आफैं अचानक बिग्रिन्छ । तर वास्तविकता त्यस्तो होइन । प्रायः समस्या मोटरमा भन्दा त्यससँग जोडिएका अन्य प्रणालीमा सुरु हुन्छ । गहिरो पानीमा गाडी डुबाउनु, मोटर कुलिङ प्रणालीको नियमित जाँच नगर्नु, चेतावनी बत्ती बल्दा बेवास्ता गर्नु, अनधिकृत वर्कसपमा मर्मत गराउनु, गाडीको तल्लो भागमा पटक–पटक ठक्कर लाग्नु, सफ्टवेयर अद्यावधिक नगर्नु वा दुर्घटनापछि मोटर परीक्षण नगराउनु जस्ता कारणले मोटरमा असर पर्न सक्छ ।

विश्वका प्रमुख ईभी निर्माता कम्पनीहरूले पनि मोटर आफैंभन्दा त्यससँग जोडिएका प्रणालीको नियमित निरीक्षणलाई विशेष महत्त्व दिने गरेका छन् । त्यसैले बीवाईडी, टेस्ला, ह्युन्डाई, जिली र बीएमडब्ल्युजस्ता कम्पनीले मोटर प्रविधिमा निरन्तर अनुसन्धान गर्दै आफ्नै गुणस्तर मापदण्डअनुसार उत्पादन र परीक्षण गर्छन् ।

मनसुनमा किन बढ्छ जोखिम ?

नेपालजस्तो देशमा मनसुनका बेला सडकमा पानी जम्नु सामान्य हो । अधिकांश आधुनिक ईभी मोटर पानी र धुलोबाट सुरक्षित रहने गरी सिल गरिएको हुन्छ । सामान्य वर्षा वा पानी परेको सडकमा गुडाउँदा समस्या हुँदैन । तर बाढीको गहिरो पानीमा लामो समय गाडी डुबेर बस्दा मोटर, उच्च भोल्टेज जडान, इनभर्टर वा अन्य विद्युतीय प्रणालीमा असर पर्न सक्छ ।

यदि गाडी पानीमा डुबेको शंका लागे आफैं चलाउने प्रयास गर्नु भन्दा अधिकृत सेवा केन्द्रमा परीक्षण गराउनु सुरक्षित मानिन्छ ।

सर्भिस किन छुटाउनु हुँदैन ?

ईभीमा इन्जिन आयल परिवर्तन गर्नुपर्दैन भन्ने कारणले धेरैले सर्भिस पनि आवश्यक छैन भन्ने सोच बनाउने गर्छन् । तर यो सबैभन्दा ठूलो भ्रम हो ।

नियमित सर्भिसका क्रममा मोटर, इनभर्टर, कुलिङ प्रणाली, उच्च भोल्टेज केबल, बियरिङ, सेन्सर र सफ्टवेयरको अवस्था जाँच गरिन्छ । सानो समस्या सुरुमै पत्ता लागे पछि ठूलो क्षति र महँगो मर्मत खर्चबाट बच्न सकिन्छ ।

मोटर जोगाउने सात सजिला उपाय

• कम्पनीले तोकेको समयमै नियमित सर्भिस गराउने ।
• गहिरो पानी वा बाढीमा गाडी नडुबाउने ।
• मोटर कुल्यान्ट समयमै परीक्षण वा परिवर्तन गर्ने ।
• चेतावनी बत्ती बल्यो भने तुरुन्त जाँच गराउने ।
• गाडीको तल्लो भागमा ठूलो ठक्कर लागे निरीक्षण गराउने ।
• अधिकृत सेवा केन्द्रबाट मात्र मर्मत गराउने ।
• कम्पनीले उपलब्ध गराउने सफ्टवेयर अद्यावधिक नियमित गरिरहने ।

नेपालका चालकले किन अझ बढी सचेत हुनुपर्छ ?

नेपालमा विद्युतीय गाडीको संख्या तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । तर उकालो–ओरालो सडक, धुलो, वर्षायाममा जम्ने पानी र कतिपय स्थानको कमजोर सडक अवस्थाले मोटर तथा विद्युतीय प्रणालीमा अतिरिक्त दबाब सिर्जना गर्न सक्छ । त्यसैले ब्याट्रीको स्वास्थ्यसँगै मोटरको हेरचाहलाई पनि समान महत्त्व दिन आवश्यक देखिन्छ ।

विशेषगरी मनसुनमा गहिरो पानी भएको सडकमा हतारमा गाडी छिराउनु, चेतावनी बत्ती बेवास्ता गर्नु वा नियमित सर्भिस नगर्नु भविष्यमा महँगो साबित हुन सक्छ ।

अन्ततः, ईभीको ब्याट्री बदल्ने चर्चा धेरै हुन्छ, तर मोटर बिग्रिएपछि मात्रै धेरै चालकले यसको वास्तविक महत्त्व बुझ्ने गर्छन् । सामान्य सावधानी, नियमित निरीक्षण र सही मर्मतसम्भार अपनाउन सके मोटरलाई धेरै वर्षसम्म सुरक्षित राख्न सकिन्छ । यसले गाडीको आयु मात्र होइन, भविष्यमा हुन सक्ने ठूलो आर्थिक भारबाट पनि जोगाउन मद्दत गर्छ ।