एक वर्षमा बने साढे नौ करोडभन्दा बढी गाडी, कुन देशले कति बनायो ?

काठमाडौँ । कुनै समय अमेरिका, जापान र जर्मनीको प्रभावमा रहेको विश्व अटोमोबाइल उद्योगको नक्सा अहिले तीव्र गतिमा बदलिएको छ । उत्पादनको ठूलो हिस्सा एसियामा केन्द्रित हुँदा केही उदीयमान देशले परम्परागत अटो शक्ति मानिएका मुलुकलाई समेत पछाडि पार्न थालेका छन् ।

सन् २०२५ मा विश्वभर ९ करोड ६३ लाख ८३ हजार ६५० युनिट सवारी उत्पादन भएका छन् । अघिल्लो वर्ष उत्पादन भएको ९ करोड २५ लाख ४ हजार ३३८ युनिटको तुलनामा यो करिब ४.२ प्रतिशत बढी हो ।

अन्तर्राष्ट्रिय मोटर सवारी उत्पादक संगठन ‘ओआईसीए’को तथ्याङ्कअनुसार चीनले मात्रै ३ करोड ४५ लाख ३० हजार ७३८ युनिट सवारी उत्पादन गरेको छ । यो विश्वको कुल उत्पादनको करिब ३५.८ प्रतिशत हो । अर्थात्, संसारभर बनेका प्रत्येक १० मध्ये साढे तीनभन्दा बढी सवारी चीनका कारखानाबाट निस्किएका छन् ।

यो तथ्याङ्कमा प्यासेन्जर कारसँगै हलुका व्यावसायिक सवारी, ट्रक र बससमेत समावेश छन् ।

कुन देशले कति सवारी बनाए ?

सन् २०२५ मा चीनले ३ करोड ४५ लाख ३० हजार ७३८ युनिट सवारी उत्पादन गर्दै पहिलो स्थान हासिल गरेको छ । चीनको उत्पादन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १०.४ प्रतिशतले बढेको हो ।

दोस्रो स्थानमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाले १ करोड २ लाख ४३ हजार ८४४ युनिट सवारी उत्पादन गरेको छ । अमेरिकाको उत्पादन भने ३ प्रतिशतले घटेको छ ।

त्यसैगरी जापानले ८४ लाख १० हजार २३२ युनिट उत्पादन गर्दै तेस्रो स्थान हासिल गरेको छ । जापानको उत्पादन २.१ प्रतिशतले बढेको हो ।

भारत ६४ लाख ९० हजार ८१० युनिटसहित चौथो स्थानमा छ । भारतको सवारी उत्पादन एक वर्षमा ७.९ प्रतिशतले बढेको छ ।

मेक्सिकोले ४१ लाख ४८ हजार ८३६ युनिट उत्पादन गर्दै पाँचौँ स्थान हासिल गरेको छ । त्यहाँको उत्पादन २ प्रतिशतले बढेको हो ।

दक्षिण कोरिया ४१ लाख २ हजार २०० युनिटसहित छैटौँ स्थानमा छ । दक्षिण कोरियाको उत्पादन ०.६ प्रतिशतले घटेको छ ।

जर्मनीले ४० लाख ९२ हजार ४४८ युनिट सवारी उत्पादन गर्दै सातौँ स्थान हासिल गरेको छ । जर्मनीको उत्पादन अघिल्लो वर्षको तुलनामा २.६ प्रतिशतले घटेको हो ।

ब्राजिल २६ लाख ४४ हजार ५४ युनिटसहित आठौँ स्थानमा छ । ब्राजिलको उत्पादन ३.७ प्रतिशतले बढेको छ ।

स्पेनले २२ लाख ७४ हजार २६ युनिट उत्पादन गर्दै नवौँ स्थान हासिल गरेको छ । स्पेनको उत्पादन ४.३ प्रतिशतले घटेको हो ।

थाइल्यान्ड १४ लाख ६३ हजार ९९१ युनिट सवारी उत्पादन गर्दै दशौँ स्थानमा छ । थाइल्यान्डको उत्पादन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ७.८ प्रतिशतले बढेको छ ।

चीनको उत्पादन अमेरिकाको भन्दा तीन गुणा बढी

दोस्रो स्थानमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाले १ करोड २ लाख ४३ हजार ८४४ युनिट सवारी उत्पादन गरेको छ । चीनको उत्पादन अमेरिकाको तुलनामा तीन गुणाभन्दा बढी छ ।

चीनको उत्पादन एक वर्षमै ३२ लाख ४९ हजार १४६ युनिटले बढेको छ । विद्युतीय तथा प्लग–इन हाइब्रिड गाडीको बढ्दो माग, निर्यात विस्तार, ठूलो आपूर्ति सञ्जाल र उच्च उत्पादन क्षमताले चीनलाई स्पष्ट अग्रता दिलाएका छन् ।

बीवाईडी, चेरी, गिली, एसएआईसी र चाङ्गानजस्ता स्वदेशी उत्पादकले अन्तर्राष्ट्रिय बजार विस्तार गरिरहेका छन् । यसबाहेक टेस्ला, फक्सवागन, टोयोटा र बीएमडब्ल्यूजस्ता विदेशी कम्पनीका ठूला कारखाना पनि चीनमै सञ्चालनमा छन् ।

अमेरिका दोस्रो स्थानमा रहे पनि त्यहाँको उत्पादन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३ प्रतिशतले घटेको छ । अमेरिकी उत्पादनमा पिकअप, एसयूभी र हलुका व्यावसायिक सवारीको हिस्सा ठूलो छ ।

जापानलाई पछ्याउँदै भारत

जापानले ८४ लाख १० हजार २३२ युनिट सवारी उत्पादन गर्दै तेस्रो स्थान कायम राखेको छ । चौथो स्थानको भारतले भने उत्पादनमा उच्च वृद्धि गर्दै जापानसँगको दूरी घटाइरहेको छ ।

भारतमा सन् २०२५ मा ६४ लाख ९० हजार ८१० युनिट सवारी उत्पादन भएका छन् । यो अघिल्लो वर्षभन्दा करिब ४ लाख ७६ हजार युनिट अर्थात् ७.९ प्रतिशत बढी हो ।

बढ्दो घरेलु माग, निर्यातमुखी उत्पादन र सुजुकी, हुन्डाई, टाटा, महिन्द्रा, किया तथा टोयोटाजस्ता कम्पनीको क्षमता विस्तारले भारतको उत्पादन बढाएको छ ।

भारतको यो विस्तार नेपालका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ । नेपाली बजारमा बिक्री हुने पेट्रोल, डिजेल र विद्युतीय गाडीको ठूलो हिस्सा भारतबाट आउने गरेको छ । त्यहाँ उत्पादन र कम्पोनेन्ट स्थानीयकरण बढ्दा नेपालमा नयाँ मोडलको उपलब्धता, आपूर्ति र मूल्यमा समेत असर पर्न सक्छ ।

मेक्सिकोले जर्मनी र दक्षिण कोरियालाई उछिन्यो

४१ लाख ४८ हजार ८३६ युनिट सवारी उत्पादन गरेको मेक्सिको पाँचौँ स्थानमा पुगेको छ । उत्तर अमेरिकी बजारसँगको सहज पहुँच, तुलनात्मक रूपमा कम उत्पादन लागत र अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीका ठूला कारखानाले मेक्सिकोलाई प्रमुख निर्यात केन्द्र बनाएका छन् ।

दक्षिण कोरिया ४१ लाख २ हजार २०० युनिटसहित छैटौँ र जर्मनी ४० लाख ९२ हजार ४४८ युनिटसहित सातौँ स्थानमा छन् । यी तीन देशको उत्पादनबीच निकै कम अन्तर देखिन्छ ।

ब्राजिल, स्पेन र थाइल्यान्ड क्रमशः आठौँ, नवौँ र दशौँ स्थानमा छन् । शीर्ष १० देशले मात्रै विश्वको कुल सवारी उत्पादनको करिब ८१ प्रतिशत हिस्सा ओगटेका छन् ।

चीन, जापान, भारत, दक्षिण कोरिया र थाइल्यान्ड गरी पाँच एसियाली देशले विश्वका करिब ५७ प्रतिशत सवारी उत्पादन गरेका छन् । यसले विश्व अटोमोबाइल उद्योगको उत्पादन केन्द्र एसियातर्फ सरेको स्पष्ट संकेत गर्छ ।

यो सूचीले ब्रान्डको उत्पत्ति भएको देश होइन, सवारी उत्पादन भएको स्थान देखाउँछ । जापानी, अमेरिकी, जर्मन वा दक्षिण कोरियाली ब्रान्डका गाडी चीन, भारत, मेक्सिको र थाइल्यान्डलगायत देशमा उत्पादन हुन सक्ने भएकाले सम्बन्धित देशका कारखानाबाट निस्किएको कुल संख्या गणना गरिएको हो ।