विश्वका शीर्ष २० दुईपाङ्ग्रे ब्रान्डमध्ये ४ भारतीय, उत्पादन र निर्यात केन्द्र बन्दै भारत

काठमाडौं । विश्व दुईपाङ्ग्रे उद्योगमा एशियाली कम्पनीहरूको दबदबा अझै कायम रहेको छ । सन् २०२५ को बिक्री तथ्यांकले जापान, भारत र चीनका ब्रान्डहरूले विश्व बजारमा सबैभन्दा ठूलो हिस्सा ओगटेको देखाएको छ । यस सूचीमा जापानी कम्पनी होन्डा स्पष्ट अग्रस्थानमा रहँदा भारतीय कम्पनीहरूले विश्व दुईपाङ्ग्रे उद्योगको भविष्यलाई आकार दिन थालेका छन् ।

ताजा ग्लोबल र्याङ्किङ अनुसार होन्डाले करिब २ करोड २ लाख युनिट बिक्री गर्दै पहिलो स्थान कायम राखेको छ । भारतको हिरो मोटोकर्प ५९ लाख युनिट बिक्रीसहित दोस्रो स्थानमा छ । यामाहा, याडिया, टिभिएस मोटर र बजाज अटो क्रमशः तेस्रोदेखि छैटौं स्थानमा रहेका छन् ।

विशेष कुरा के भने विश्वका शीर्ष १० दुईपाङ्ग्रे उत्पादकमध्ये भारतका चार कम्पनी — हिरो मोटोकर्प, टिभिएस मोटर, बजाज अटो र रोयल एनफिल्ड — समावेश छन् । यसले भारत केवल ठूलो उपभोक्ता बजार मात्र नभई उत्पादन तथा निर्यात केन्द्रका रूपमा पनि तीव्र रूपमा अगाडि बढिरहेको संकेत गर्दछ ।

होन्डाको दबदबा कायम

वार्षिक २ करोडभन्दा बढी युनिट बिक्रीसहित होन्डा विश्वको सबैभन्दा ठूलो दुईपाङ्ग्रे निर्माता बनेको छ । भारत र दक्षिण–पूर्वी एशियाका कम्युटर मोटरसाइकलदेखि युरोप र उत्तर अमेरिकाका प्रिमियम मोटरसाइकलसम्म फैलिएको यसको बलियो उपस्थितिले प्रतिस्पर्धीभन्दा निकै अगाडि राखेको छ ।

होन्डाको एक्टिभा स्कुटर र शाइन मोटरसाइकल यसको बिक्रीका मुख्य आधार बनेका छन् । कम्पनीको बिक्री संख्या मात्रै धेरै प्रतिस्पर्धी ब्रान्डहरूको संयुक्त बिक्रीभन्दा ठूलो रहेको छ ।

हिरो मोटोकर्प दोस्रो स्थानमा मजबुत

भारतको हिरो मोटोकर्पले करिब ५९ लाख युनिट बिक्री गर्दै विश्वको दोस्रो ठूलो दुईपाङ्ग्रे निर्माता बन्न सफल भएको छ ।

कम्पनीको मुख्य बजार अझै भारत भए पनि पछिल्ला वर्षहरूमा ल्याटिन अमेरिका, अफ्रिका र दक्षिण एशियामा यसको उपस्थिति विस्तार हुँदै गएको छ । हिरोको स्प्लेन्डर विश्वकै सर्वाधिक बिक्री हुने मोटरसाइकलमध्ये एक मानिन्छ ।

एक्स्ट्रिम सिरिज र हार्ले–डेभिडसनसँगको साझेदारीमार्फत कम्पनीले प्रिमियम सेग्मेन्टमा समेत आफ्नो उपस्थितिलाई बलियो बनाउने प्रयास गरिरहेको छ ।

टिभिएस र बजाजले बढाए भारतको प्रभाव

टिभिएस मोटर करिब ३७ लाख युनिट बिक्रीसहित पाँचौं स्थानमा पुगेको छ । कम्पनी निर्यात बजारमा तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ भने प्रिमियम तथा इलेक्ट्रिक मोबिलिटी सेग्मेन्टमा पनि आफ्नो उपस्थिति बढाइरहेको छ ।

त्यसैगरी बजाज अटो ३३ लाख युनिट बिक्रीसहित छैटौं स्थानमा रहेको छ । बजाजको बिक्रीको ठूलो हिस्सा निर्यात बजारबाट आउने भएकाले यो विश्व बजारमा सबैभन्दा विविध उपस्थितिसहितका भारतीय अटोमोबाइल कम्पनीमध्ये एक मानिन्छ ।

पल्सर, प्लेटिना र बक्सर मोडलहरूले अफ्रिका, ल्याटिन अमेरिका र एशियाली बजारमा बलियो प्रदर्शन गरिरहेका छन् ।

रोयल एनफिल्डको प्रिमियम रणनीति सफल

रोयल एनफिल्डले पहिलो पटक १० लाख युनिट बिक्रीको आँकडा पार गर्दै विश्वका शीर्ष १० दुईपाङ्ग्रे ब्रान्डमा स्थान बनाउन सफल भएको छ ।

प्रवेश–स्तरका कम्युटर मोटरसाइकलमा केन्द्रित अन्य कम्पनीभन्दा फरक, रोयल एनफिल्डले मिड–साइज मोटरसाइकल सेग्मेन्टमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाएको छ ।

क्लासिक ३५०, हन्टर ३५०, बुलेट ३५० र हिमालयनजस्ता मोडलहरूले कम्पनीलाई विश्वव्यापी लाइफस्टाइल मोटरसाइकल ब्रान्डका रूपमा स्थापित गरेका छन् ।

इलेक्ट्रिक भविष्यतर्फ चीनको अग्रसरता

विश्व शीर्ष २० सूचीमा सबैभन्दा धेरै अर्थात् ६ वटा ब्रान्ड चीनका रहेका छन् । याडिया, हाओजुए, जोङशेन, लोन्सिन, निउ टेक्नोलोजिज र सीएफमोटो यस सूचीमा समावेश छन् ।

विशेषगरी याडिया र निउले चीन तथा युरोपमा इलेक्ट्रिक स्कुटरको बढ्दो मागबाट उल्लेखनीय फाइदा उठाएका छन् । उनीहरूको विस्तारले आगामी वर्षहरूमा उद्योगको मुख्य प्रतिस्पर्धा परम्परागत मोटरसाइकलभन्दा इलेक्ट्रिक स्कुटर र कनेक्टेड मोबिलिटी समाधानतर्फ केन्द्रित हुन सक्ने संकेत गरेको छ ।

भारत किन झन् महत्वपूर्ण बन्दै छ ?

भारत अहिले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो दुईपाङ्ग्रे बजार हो । तर अब यसको भूमिका उपभोक्ता बजारमा मात्र सीमित छैन । उत्पादन, इन्जिनियरिङ, अनुसन्धान, विकास तथा निर्यातका हिसाबले पनि भारत विश्वको प्रमुख केन्द्र बन्दै गएको छ ।

विशाल घरेलु माग, प्रतिस्पर्धी उत्पादन लागत, बलियो इन्जिनियरिङ क्षमता, विस्तार हुँदै गएको निर्यात सञ्जाल, इलेक्ट्रिक मोबिलिटीको तीव्र विकास तथा मोटरसाइकलको बढ्दो प्रिमियमाइजेसनले भारतलाई विश्व दुईपाङ्ग्रे उद्योगको केन्द्रबिन्दु बनाइरहेको छ ।

हिरो, टिभिएस, बजाज र रोयल एनफिल्डले नयाँ प्रविधि तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आक्रामक लगानी गरिरहेका कारण आगामी दशकमा विश्व दुईपाङ्ग्रे उद्योगमा भारतको प्रभाव अझ बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

नेपालका लागि के अर्थ राख्छ ?

विश्व बजारमा भारतीय दुईपाङ्ग्रे ब्रान्डहरूको बढ्दो प्रभाव नेपाली उपभोक्ताका लागि पनि सकारात्मक संकेत हो । नेपालमा बिक्री हुने अधिकांश मोटरसाइकल र स्कुटर भारतमै उत्पादन हुने भएकाले नयाँ प्रविधि, राम्रो गुणस्तर, बढी विकल्प र प्रतिस्पर्धी मूल्यमा सवारी साधन उपलब्ध हुने सम्भावना बढ्छ । साथै, भारतीय कम्पनीहरूले इलेक्ट्रिक मोबिलिटी, सुरक्षा प्रविधि र प्रिमियम सेग्मेन्टमा गरिरहेको लगानीको प्रत्यक्ष लाभ नेपाली बजारले पनि पाउने अपेक्षा गरिएको छ । आगामी वर्षहरूमा नेपालमा अझ आधुनिक, प्रविधिमैत्री र विश्वस्तरका दुईपाङ्ग्रे सवारी भित्रिने क्रम थप तीव्र हुन सक्ने देखिन्छ ।