नेपालमा चिनियाँ ईभी किन बढे, मूल्यभन्दा बाहिर के हेर्ने ?
काठमाडौं । एउटै आकार र सुविधाको गाडी ३० देखि ४० प्रतिशतसम्म सस्तो आयो भने ग्राहकले ब्रान्डको इतिहास हेर्छ कि मूल्य र प्रविधि ? ह्युन्डाई मोटरका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जोसे मुन्योसले उठाएको चिन्ता यही हो । उनको भनाइमा चिनियाँ गाडीको प्रतिस्पर्धा अब केवल नयाँ ब्रान्ड थपिएको घटना होइन; मूल्यको ठूलो अन्तरले स्थापित उत्पादकको बजार हिस्सा र नाफामै दबाब दिन थालेको छ ।
मुन्योसले रोयटर्ससँग इटाली,
स्पेन र फ्रान्सजस्ता केही बजारमा चिनियाँ गाडी प्रतिस्पर्धी मोडलभन्दा ३० देखि ४०
प्रतिशतसम्म सस्तो रहेको बताएका छन् । युरोपेली संघले चीनमा बनेका ब्याट्री
ईभीमाथि अतिरिक्त शुल्क वा न्यूनतम मूल्यसम्बन्धी व्यवस्था लागू गरेपछि पनि यो
अन्तर देखिएको उनको दाबी हो । चिनियाँ ब्रान्डको हिस्सा सन् २०२६ को पहिलो छ
महिनामा युरोपेली संघमा ९ प्रतिशत नाघेको र बेलायतका नयाँ कार दर्तामा १५ प्रतिशत
पुगेको उद्योग तथ्याङ्क उद्धृत गर्दै उनले अमेरिकाले बजार प्रवेशका सर्त नराखे
उस्तै दबाब आउन सक्ने चेतावनी दिएका हुन् ।
तर यहाँ एउटा सीमा बुझ्नैपर्छ ।
३०–४० प्रतिशत सम्पूर्ण युरोपको औसत मूल्य अन्तर होइन, न त हरेक चिनियाँ गाडी हरेक
प्रतिस्पर्धीभन्दा त्यति नै सस्तो छ । यो मुन्योसले केही बजार र तुलनात्मक मोडलका
आधारमा दिएको आकलन हो । त्यस्तै, बेलायतमा सबै सर्वाधिक बिक्री हुने मोडल चिनियाँ
नै छन् भन्ने उनको टिप्पणीलाई १५ प्रतिशतको समग्र हिस्सासँग मिसाएर तथ्यका रूपमा
प्रस्तुत गर्न मिल्दैन । बलियो वृद्धि देखिए पनि बजारको बहुमत अझै चिनियाँ
ब्रान्डसँग छैन ।
त्यसो भए मूल्य अन्तर कहाँबाट आयो
? पहिलो कारण ब्याट्री र आपूर्ति शृंखलामाथिको नियन्त्रण हो । ईभीको सबैभन्दा
महँगो भागमध्ये ब्याट्री एक हो र चीनसँग सेलदेखि क्याथोड, एनोड, रिफाइनिङ, पावर
इलेक्ट्रोनिक्स र अन्तिम गाडी उत्पादनसम्म जोडिएको विशाल घरेलु शृंखला छ । धेरै
निर्माताले ब्याट्री, मोटर, इन्भर्टर, सफ्टवेयर र गाडी प्लेटफर्मको ठूलो भाग एउटै
समूहभित्र विकास गर्छन् । आपूर्तिकर्ताबीचको दूरी, खरिदको आकार र साझा
कम्पोनेन्टको प्रयोगले प्रतियुनिट लागत घटाउन सहयोग गर्छ ।
दोस्रो कारण चीनको घरेलु बजारमै
चलेको कठोर मूल्य प्रतिस्पर्धा हो । सयौँ मोडलबीच ग्राहक तान्न कम्पनीहरूले छिटो
फेसलिफ्ट, नयाँ सफ्टवेयर, ठूलो स्क्रिन, चालक सहायता सुविधा र बढी रेन्ज दिनुपरेको
छ । त्यसले उत्पादन चक्र छोट्याएको छ र विदेश जाने मोडल पनि मूल्यको तुलनामा धेरै
सुविधा भएका देखिन्छन् । तर यही प्रतिस्पर्धाले सबै कम्पनी स्वस्थ नाफामा छन्
भन्ने देखाउँदैन । छुट, अतिरिक्त उत्पादन क्षमता र कमजोर ब्रान्ड बाहिरिने जोखिम
पनि यस मूल्य युद्धको अर्को पाटो हो ।
तेस्रो पक्ष उत्पादनको आकार हो ।
लाखौँ गाडी र ब्याट्री उत्पादन गर्ने कम्पनीले अनुसन्धान, कारखाना, मोल्ड र
प्लेटफर्मको लागत धेरै युनिटमा बाँड्न सक्छन् । एउटै आर्किटेक्चरबाट ह्याचब्याक,
एसयूभी र सेडान निकाल्ने, छोटो समयमै डिजाइन परिवर्तन गर्ने र घरेलु बजारमा
परीक्षण भएको प्रविधि निर्यात गर्ने क्षमताले पनि लागत र समय दुवै घटाउँछ ।
त्यसैले चिनियाँ गाडीको सस्तो मूल्यलाई ‘सस्तो श्रम’ मात्र भनेर बुझ्नु अहिलेको
उद्योग संरचना नबुझ्नु हो ।
मुन्योसको चेतावनीमा व्यावसायिक
स्वार्थ पनि छ । ह्युन्डाई स्वयं युरोप र अमेरिकामा स्थापित उत्पादक हो । त्यसैले
उसले शुल्क, स्थानीय उत्पादन, सुरक्षा, डेटा र बजार प्रवेशका समान सर्त माग्नु
स्वाभाविक हो । युरोपेली संघले चीनमा बनेका ब्याट्री ईभीले सरकारी सहायताबाट
अनुचित लाभ पाएको निष्कर्षपछि अतिरिक्त शुल्क लगाएको छ भने अमेरिका करिब १००
प्रतिशत शुल्कका कारण चिनियाँ ईभी आयातलाई व्यवहारतः रोक्ने अवस्थामा छ । तर
शुल्कले प्रतिस्पर्धा हराउँदैन; चिनियाँ कम्पनीले युरोपमै कारखाना खोल्ने वा
स्थानीय साझेदारी गर्ने बाटो रोज्न सक्छन् ।
नेपालले यही परिवर्तनको प्रत्यक्ष
रूप देखिरहेको छ । यहाँ चिनियाँ ईभीले छोटो समयमा बजार हिस्सा बढाउनुमा आकर्षक
मूल्यसँगै ठूलो स्क्रिन, क्यामेरा, चालक सहायता सुविधा, छिटो मोडल परिवर्तन र फरक
आकारका धेरै विकल्पले भूमिका खेलेका छन् । पेट्रोल गाडीको सञ्चालन खर्चसँगको अन्तर
र ईभीमा लागू कर संरचनाले पनि ग्राहकको गणना बदल्छ । तर नेपालमा कुनै गाडी सस्तो
देखिनु चीनकै कारखाना मूल्यको सीधा प्रतिबिम्ब होइन । भन्सार, स्वच्छ पूर्वाधार
लगानी शुल्क, ढुवानी, मुद्रा विनिमय, वितरकको लागत र बिक्रीपछिको सेवा जोडिएपछि
अन्तिम मूल्य बन्छ ।
नेपाली ग्राहकका लागि मूल्य मात्र
निर्णायक बनाउनु पनि जोखिमपूर्ण हुन्छ । नयाँ ब्रान्डको सर्भिस नेटवर्क, स्पेयर
पार्ट्स, सफ्टवेयर अपडेट, दुर्घटनापछिको मर्मत, ब्याट्री तथा गाडी वारेन्टी, बिमा
मूल्याङ्कन र केही वर्षपछिको रिसेल भ्यालु उत्तिकै महत्त्वपूर्ण प्रश्न हुन् ।
पाँच लाख रुपैयाँ सस्तो खरिद मूल्यले भविष्यमा लामो पार्ट्स प्रतीक्षा वा कमजोर
सेवा ढाक्न सक्दैन । अर्कोतर्फ पुरानो ब्रान्ड नामकै आधारमा प्रविधि र सुविधाको
ठूलो मूल्य अन्तर बेवास्ता गर्नु पनि ग्राहकका लागि उचित नहुन सक्छ ।
ह्युन्डाई सीईओको भनाइलाई
‘चिनियाँ गाडीले अमेरिका कब्जा गर्दैछन्’ भनेर बुझ्नु गलत हुन्छ । अमेरिकामा
उनीहरूको प्रत्यक्ष बिक्री अहिले शुल्कले सीमित छ र मुन्योसले सम्भावित भविष्यबारे
चेतावनी दिएका हुन् । तर उनको चिन्ताले एउटा वास्तविक परिवर्तन भने देखाउँछ—विश्व
अटो उद्योगको प्रतिस्पर्धा अब इन्जिनको विश्वसनीयता र ब्रान्ड प्रतिष्ठामा मात्र
अडिएको छैन । ब्याट्री लागत, सफ्टवेयर, मोडल बनाउने गति र मूल्यअनुसार पाइने
सुविधाले नयाँ शक्ति सन्तुलन बनाइरहेको छ । नेपालका लागि सही उत्तर चिनियाँ वा
पुरानो ब्रान्डमध्ये एकलाई आँखा चिम्लेर रोज्नु होइन; मूल्यसँगै सेवा, सुरक्षा र
दीर्घकालीन स्वामित्वको हिसाब एउटै टेबलमा राख्नु हो ।
