सिन्थेटिक आयल हाल्दैमा १० हजार किलोमिटर ढुक्क हो ?
काठमाडौं । इन्जिन आयल ५ हजार किलोमिटरमा फेर्ने कि १० हजारमा ? गाडी धनीले बारम्बार सुन्ने दुईवटा सल्लाह हुन् यी । तर यीमध्ये कुनै एउटै संख्या सबै गाडीका लागि सही हुँदैन । आयल कहिले फेर्ने भन्ने कुरा गाडीको इन्जिन, प्रयोग गरिएको आयल, कम्पनीले तोकेको सर्भिस तालिका र गाडी चल्ने अवस्थाले निर्धारण गर्छ । त्यसैले आयलको बट्टामा लेखिएको दाबी वा वर्कसपले सबैलाई दिने एउटै सल्लाहभन्दा गाडीको ओनर्स म्यानुअललाई पहिलो आधार मान्नुपर्छ ।
भ्याल्भोलिनका अनुसार आयल फेर्ने अवधि
गाडी, आयलको प्रकार र चलाउने बानीअनुसार फरक हुन्छ । अन्तिम आधार भने गाडी
निर्माता कम्पनीको सिफारिस नै हो । आधुनिक फुल सिन्थेटिक आयलले सामान्य आयलको
तुलनामा बढी ताप सहन र लामो समय आफ्नो गुण कायम राख्न सक्छ । तर बट्टामा
‘सिन्थेटिक’ लेखिएकै भरमा त्यसलाई १० हजार वा १५ हजार किलोमिटरसम्म चलाउन मिल्छ भन्ने
हुँदैन । इन्जिनले मागेको एसएई भिस्कोसिटी र एपीआईसहित आवश्यक मापदण्ड नमिले महँगो
तथा राम्रो भनिएको आयल पनि त्यस इन्जिनका लागि उपयुक्त नहुन सक्छ ।
नेपालमा चल्ने धेरै गाडीको अवस्था
कम्पनीले सामान्य प्रयोगका लागि बनाएको सर्भिस तालिकाभन्दा ‘कडा प्रयोग’ नजिक हुन
सक्छ । हुन्डाईको आधिकारिक ओनर्स म्यानुअलमा बारम्बार ८ किलोमिटरभन्दा छोटो यात्रा
गर्ने, लामो समय गाडी स्टार्टमै राख्ने, कम गतिमा चलाउने, धुलो–हिलो तथा कच्ची वा
ग्राभेल सडकमा चलाउने र बाक्लो ट्राफिकमा प्रयोग हुने अवस्थालाई कडा प्रयोग
मानिएको छ । काठमाडौंको दैनिक जाम, घरदेखि कार्यालयसम्मको छोटो दूरी र
उपत्यकाबाहिरका धुलाम्मे वा कच्ची सडक हेर्दा धेरै चालकको गाडी सामान्यभन्दा कडा
अवस्थामा चलिरहेको हुन सक्छ ।
छोटो दूरीको यात्रा किन इन्जिनका लागि
कठिन हुन्छ ? गाडी केही समय चले पनि इन्जिन र आयल राम्ररी तात्न नपाउन सक्छन् ।
यसले इन्जिन आयलमा मिसिएको इन्धन र चिस्यान तातेर बाहिर निस्कन पर्याप्त समय
दिँदैन । जाममा गाडी रोकिएको हुन्छ तर इन्जिन चलिरहेकै हुन्छ । यस्तो बेला आयलले
काम गरिरहेको हुन्छ, तर ओडोमिटरमा किलोमिटर खासै थपिँदैन । त्यसैले गाडीले तय
गरेको दूरी हेरेर मात्र आयलले कति काम गरिसक्यो भन्ने थाहा हुँदैन । धुलो धेरै
हुने ठाउँमा एयर फिल्टर वा इन्जिनको सिलिङ ठीक नभए फोहोर भित्र पस्ने सम्भावना पनि
बढ्छ ।
एउटै ब्रान्डका फरक मोडलमा समेत आयल
फेर्ने अवधि फरक हुन सक्छ । उदाहरणका लागि, हुन्डाईका केही आधिकारिक सर्भिस तालिकामा
सामान्य प्रयोगका लागि १० हजार किलोमिटर वा १२ महिना उल्लेख गरिएको छ । कडा
अवस्थामा चल्ने केही मोडलमा भने ८ हजार किलोमिटर वा ६ महिनामै सर्भिस गर्न भनिएको
छ । यसको अर्थ सबै हुन्डाई वा सबै गाडीमा यही नियम लागू हुन्छ भन्ने होइन । मोडल,
इन्जिन र बिक्री भएको देशअनुसार तालिका फरक हुन सक्छ । त्यसैले आफ्नो गाडीको
म्यानुअलमा दिइएको ‘नर्मल’ र ‘सिभियर’ दुवै सर्भिस तालिका हेरेर अवधि तय गर्नुपर्छ
।
नयाँ गाडीमा पाइने आयल लाइफ मनिटर पनि
उपयोगी हुन्छ । होन्डाको मेन्टेनेन्स माइन्डरजस्ता सिस्टमले आयलको बाँकी आयु
देखाउँदै सर्भिस गर्ने समयबारे जानकारी दिन्छन् । यस्तो सुविधा नभएको गाडीमा
पछिल्लो पटक आयल फेरेको मिति र किलोमिटर लेखेर राख्न सकिन्छ । किलोमिटर कम चलेको
भए पनि म्यानुअलले तोकेको समय पूरा भइसकेको छ भने सर्भिस ढिलो गर्नु हुँदैन । दुई
सर्भिसको बीचमा आयलको मात्रा पनि जाँचिरहनुपर्छ । आयल फेर्ने समय बाँकी छ भन्दैमा
इन्जिनमा यसको मात्रा पनि पर्याप्त छ भन्ने हुँदैन ।
आयल कालो देखिएकै भरमा तुरुन्त
फेर्नुपर्छ भन्ने निष्कर्ष पनि सही हुँदैन । इन्जिनभित्र बनेको फोहोर र दहनबाट
निस्किएका मसिना कण समातेपछि आयलको रङ गाढा हुन सक्छ । मोबिलका अनुसार रङ
फेरिँदैमा आयलले इन्जिनलाई सुरक्षा दिन छाडेको भन्ने हुँदैन । तर आयलको मात्रा
अस्वाभाविक रूपमा घट्नु, आयल प्रेसरको बत्ती बल्नु, आयलमा बाक्लो लेदो वा धातुका
कण देखिनु, रङ दूधजस्तो हुनु वा इन्धनको कडा गन्ध आउनु सामान्य संकेत होइनन् ।
यस्तो अवस्थामा तोकिएको मिति वा किलोमिटर पर्खिनुभन्दा गाडीको प्राविधिक जाँच
गराउनुपर्छ ।
आयल फेर्ने समय तय गर्दा पहिले आफ्नो
गाडीको मोडल र इन्जिनअनुसारको आधिकारिक म्यानुअल हेर्नुपर्छ । त्यसपछि गाडी
सामान्य अवस्थामा चलेको छ कि जाम, छोटो दूरी, धुलो र कच्ची सडकजस्ता कडा अवस्थामा
भन्ने छुट्याउनुपर्छ । म्यानुअलले तोकेको भिस्कोसिटी र मापदण्ड भएको आयल
रोज्नुपर्छ । अनि कम्पनीले तोकेको किलोमिटर वा समयमध्ये जुन पहिले पूरा हुन्छ,
त्यही बेला आयल र आयल फिल्टर फेर्नुपर्छ । वारेन्टीमा रहेको गाडीमा कम्पनीले
तोकेको सर्भिस तालिका पालना गर्नु र त्यसको रेकर्ड राख्नु अझ महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।
त्यसैले ‘नेपालमा चल्ने सबै गाडीको आयल ५ हजार किलोमिटरमै फेर्नुपर्छ’ वा ‘फुल सिन्थेटिक आयल हालेपछि १० हजार किलोमिटर ढुक्क चल्छ’ भन्ने दुवै सल्लाह अधुरा हुन् । नेपालको जाम, छोटो यात्रा र धुलोका कारण कतिपय गाडीलाई चाँडै सर्भिस गर्नुपर्ने हुन सक्छ । तर यसको निर्णय अनुमानका भरमा होइन, गाडीको म्यानुअल र चल्ने वास्तविक अवस्थाका आधारमा गर्नुपर्छ । राम्रो आयल रोज्नु महत्त्वपूर्ण हो, तर इन्जिनले मागेको सही आयल सही मात्रामा राख्नु र सही समयमा फेर्नु अझ महत्त्वपूर्ण हो ।
